Nhiều người nghĩ rằng đã cắt trĩ thì bệnh sẽ khỏi hẳn và không bao giờ quay lại. Thực tế, sau khi cắt trĩ, các búi trĩ hiện tại có thể được xử lý, triệu chứng như đau rát, chảy máu, sa búi trĩ thường cải thiện rõ. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa trĩ không thể tái phát.
Trĩ vẫn có thể quay lại nếu những yếu tố gây áp lực lên vùng hậu môn - trực tràng vẫn còn tồn tại, chẳng hạn như táo bón kéo dài, rặn mạnh khi đi ngoài, ngồi bồn cầu quá lâu, ăn ít chất xơ, uống ít nước, ít vận động hoặc tăng áp lực ổ bụng thường xuyên.
Vì sao cắt trĩ rồi vẫn có thể bị lại?
Bệnh trĩ hình thành khi các đám rối mạch máu vùng hậu môn - trực tràng bị giãn, sưng hoặc sa xuống. Phẫu thuật cắt trĩ giúp loại bỏ búi trĩ đang gây triệu chứng, nhưng không loại bỏ hoàn toàn các yếu tố thuận lợi khiến vùng này tiếp tục chịu áp lực.
Nói dễ hiểu, cắt trĩ giống như xử lý “hậu quả” đã hình thành. Còn nếu nguyên nhân vẫn còn, ví dụ phân vẫn cứng, người bệnh vẫn rặn nhiều, vẫn ngồi lâu trong nhà vệ sinh, thì vùng hậu môn vẫn tiếp tục bị ép căng mỗi ngày. Theo thời gian, các mô còn lại có thể sưng giãn trở lại hoặc hình thành búi trĩ mới.
Cắt trĩ vẫn có thể tái phát nếu người bệnh còn táo bón, rặn mạnh và ngồi lâu khi đi vệ sinh
Khuyến nghĩ rằng, việc ăn đủ chất xơ, uống đủ nước, tránh rặn và không ngồi bồn cầu quá lâu để phòng ngừa trĩ và giảm triệu chứng trĩ.
Những yếu tố dễ làm trĩ tái phát sau khi cắt
Sau phẫu thuật, nếu người bệnh không điều chỉnh thói quen sinh hoạt, nguy cơ tái phát vẫn có thể xảy ra. Một số yếu tố thường gặp gồm:
-
Táo bón kéo dài: Phân khô cứng khiến người bệnh phải rặn mạnh, làm tăng áp lực lên tĩnh mạch vùng hậu môn.
-
Rặn khi đi ngoài: Dù phân không quá cứng, thói quen rặn mạnh vẫn có thể làm vùng hậu môn bị căng giãn.
-
Ngồi bồn cầu quá lâu: Vừa đi vệ sinh vừa xem điện thoại khiến thời gian ngồi kéo dài, làm tăng áp lực lên vùng trực tràng.
-
Ăn ít chất xơ, uống ít nước: Phân dễ khô, khó đi ngoài, làm táo bón tái diễn.
-
Ít vận động, ngồi nhiều: Dân văn phòng, tài xế, người ít đi lại dễ bị ứ trệ tuần hoàn vùng chậu.
-
Thừa cân, béo phì hoặc mang thai: Áp lực ổ bụng tăng có thể làm trĩ nặng hơn hoặc dễ quay lại.
-
Thường xuyên bê vác nặng: Làm tăng áp lực trong ổ bụng, ảnh hưởng vùng hậu môn - trực tràng.
Các yếu tố như rặn khi đi tiêu, ngồi lâu trên bồn cầu, táo bón hoặc tiêu chảy mạn tính, béo phì, mang thai, chế độ ăn ít chất xơ và nâng vật nặng thường xuyên là những yếu tố có thể góp phần gây trĩ.
Cắt trĩ rồi tái phát có giống như trước không?
Không phải trường hợp nào tái phát cũng giống lần đầu. Có người chỉ bị ngứa rát, cộm nhẹ hoặc thỉnh thoảng đi ngoài ra máu. Có người lại bị sa búi trĩ, đau nhiều hoặc viêm sưng vùng hậu môn.
Mức độ tái phát phụ thuộc vào nhiều yếu tố như loại trĩ ban đầu, phương pháp đã điều trị, thói quen đi tiêu, chế độ ăn, tình trạng táo bón và sức khỏe mô nâng đỡ vùng hậu môn.
Ngoài ra, không phải mọi triệu chứng sau cắt trĩ đều là “trĩ tái phát”. Đi ngoài ra máu, đau rát hậu môn hoặc cảm giác cộm cũng có thể liên quan đến nứt kẽ hậu môn, viêm da quanh hậu môn, polyp, viêm đại trực tràng hoặc bệnh lý tiêu hóa khác. Vì vậy, nếu triệu chứng kéo dài, không nên tự kết luận là trĩ quay lại.
Dấu hiệu nên đi khám sau khi đã cắt trĩ
Người từng cắt trĩ nên đi khám nếu xuất hiện các dấu hiệu sau:
-
Đi ngoài ra máu đỏ tươi lặp lại nhiều lần.
-
Đau rát hậu môn kéo dài hoặc đau tăng dần.
-
Có khối sa ra ngoài hậu môn, phải đẩy vào hoặc không đẩy vào được.
-
Ngứa, chảy dịch, sưng đau vùng hậu môn.
-
Táo bón kéo dài, đi ngoài rất khó, phải rặn nhiều.
-
Phân đen, máu lẫn trong phân, sụt cân, mệt mỏi hoặc thiếu máu.
-
Thay đổi thói quen đi tiêu mới xuất hiện, nhất là ở người trên 40 tuổi.
Đi ngoài ra máu không nên mặc định là trĩ, đặc biệt nếu máu xuất hiện nhiều, kéo dài hoặc đi kèm thay đổi thói quen đại tiện. Thăm khám giúp xác định đúng nguyên nhân và tránh bỏ sót bệnh lý khác.
Làm gì để hạn chế trĩ tái phát sau khi cắt?
Muốn hạn chế trĩ quay lại, điều quan trọng nhất là giữ phân mềm, đi ngoài dễ và giảm áp lực lên vùng hậu môn.
Trước hết, nên tăng chất xơ từ thực phẩm như rau xanh, trái cây nguyên miếng, khoai lang, yến mạch, gạo lứt, các loại đậu, hạt chia hoặc hạt lanh. Chất xơ giúp phân mềm hơn và dễ di chuyển qua ruột hơn. Tuy nhiên, cần tăng từ từ để tránh đầy hơi, chướng bụng. Thực phẩm giàu chất xơ có thể giúp phân mềm, dễ đi ngoài hơn và hỗ trợ điều trị, phòng ngừa trĩ; uống đủ nước cũng giúp chất xơ hoạt động tốt hơn.
Giữ phân mềm bằng chất xơ, nước và vận động giúp hạn chế trĩ quay lại sau phẫu thuật
Bên cạnh chất xơ, người bệnh cần uống đủ nước trong ngày. Nếu ăn nhiều chất xơ nhưng uống ít nước, phân vẫn có thể khô cứng và khó đi ngoài. Với người có bệnh tim, thận hoặc cần hạn chế nước, lượng nước nên theo hướng dẫn của bác sĩ.
Thói quen đi vệ sinh cũng rất quan trọng. Không nên nhịn đi ngoài quá lâu vì phân nằm trong ruột càng lâu càng dễ mất nước và cứng hơn. Khi đi vệ sinh, không nên rặn mạnh, không ngồi bồn cầu quá lâu và không vừa đi vệ sinh vừa dùng điện thoại. Nếu có thể, kê chân nhẹ khi đi ngoài có thể giúp tư thế đi tiêu thuận lợi hơn.
Không ngồi bồn cầu quá lâu giúp giảm áp lực vùng hậu môn và phòng trĩ tái phát
Vận động đều đặn cũng giúp nhu động ruột hoạt động tốt hơn. Không nhất thiết phải tập nặng; đi bộ, đạp xe nhẹ, yoga, bơi hoặc vận động 20-30 phút mỗi ngày đã có thể hỗ trợ tiêu hóa và giảm nguy cơ táo bón.
Sau cắt trĩ nên ăn uống thế nào?
Sau khi đã hồi phục, chế độ ăn nên duy trì theo hướng giúp phân mềm, không gây táo bón và không làm hậu môn kích ứng quá mức.
Nên ưu tiên:
-
Cơm mềm, cháo, súp, canh, món dễ tiêu.
-
Rau xanh nấu chín, trái cây nguyên miếng.
-
Khoai lang, yến mạch, ngũ cốc nguyên hạt.
-
Đậu, hạt với lượng vừa phải nếu không bị đầy bụng.
-
Sữa chua hoặc thực phẩm lên men nếu phù hợp.
-
Nước lọc, nước canh, oresol khi có nguy cơ mất nước.
Nên hạn chế rượu bia, ăn quá nhiều đồ cay nóng, đồ chiên rán, thịt chế biến sẵn hoặc thực phẩm ít chất xơ nếu các món này làm táo bón, tiêu chảy hoặc nóng rát hậu môn nặng hơn. Không cần kiêng khem cực đoan, nhưng nên quan sát phản ứng của cơ thể để điều chỉnh.
Có cần dùng thuốc chống tái phát trĩ không?
Không nên tự dùng thuốc uống, thuốc bôi hoặc thuốc đặt hậu môn kéo dài chỉ vì sợ trĩ tái phát. Một số thuốc có thể giúp giảm triệu chứng trong giai đoạn ngắn, nhưng không thay thế được việc điều chỉnh táo bón, thói quen đi vệ sinh và chế độ sinh hoạt.
Nếu sau cắt trĩ vẫn thường xuyên táo bón, đi ngoài ra máu hoặc có cảm giác sa cộm, nên tái khám để bác sĩ đánh giá lại. Tùy tình trạng, bác sĩ có thể hướng dẫn thuốc làm mềm phân, thuốc bôi, thuốc đặt, điều trị táo bón hoặc kiểm tra thêm nguyên nhân khác.
Khám lại khi chảy máu, đau rát hoặc sa cộm sau cắt trĩ giúp phát hiện đúng nguyên nhân và xử trí kịp thời
Kết luận
Cắt trĩ rồi vẫn có thể bị lại nếu người bệnh tiếp tục táo bón, rặn mạnh, ngồi lâu, ăn ít chất xơ, uống ít nước và ít vận động. Phẫu thuật giúp xử lý búi trĩ hiện tại, nhưng muốn hạn chế tái phát cần thay đổi những yếu tố khiến vùng hậu môn - trực tràng chịu áp lực kéo dài.
Cách phòng tái phát quan trọng nhất là giữ phân mềm, đi ngoài dễ, không rặn, không ngồi bồn cầu lâu, ăn đủ chất xơ, uống đủ nước và vận động đều. Nếu sau cắt trĩ vẫn chảy máu, đau rát, sa cộm hoặc táo bón kéo dài, người bệnh nên đi khám để được đánh giá đúng, thay vì tự xem đó chỉ là trĩ tái phát.
