Đau họng nhưng không sốt là tình trạng khá thường gặp. Trong nhiều trường hợp, đây không phải dấu hiệu quá nguy hiểm mà thường liên quan đến viêm họng nhẹ, khô niêm mạc, dị ứng, trào ngược dạ dày thực quản hoặc kích ứng từ môi trường. Không có sốt không đồng nghĩa với việc hoàn toàn có thể chủ quan, vì một số bệnh lý vùng họng, thanh quản hoặc mũi xoang vẫn có thể gây đau họng kéo dài mà không làm người bệnh sốt.
Điều quan trọng không chỉ là có sốt hay không, mà là đau họng kéo dài bao lâu, xuất hiện trong hoàn cảnh nào và có đi kèm ho, khàn tiếng, nghẹt mũi, nuốt đau hay khó thở hay không.
Vì sao đau họng có thể xảy ra mà không sốt?
Khô rát họng nhưng không sốt là biểu hiện khá thường gặp
Niêm mạc họng rất nhạy cảm. Khi bị khô, kích ứng hoặc viêm nhẹ, vùng này có thể gây rát, đau, vướng hoặc buồn hắng giọng mà chưa tạo ra phản ứng toàn thân như sốt. Điều này thường xảy ra khi tổn thương chủ yếu khu trú ở họng, nguyên nhân là dị ứng, khô niêm mạc, trào ngược hoặc viêm nhẹ do virus.
Nói cách khác, đau họng không sốt thường phản ánh tình trạng kích thích hoặc viêm tại chỗ nhiều hơn là một phản ứng nhiễm trùng toàn thân rõ rệt.
Những nguyên nhân thường gặp
1. Viêm họng do virus mức độ nhẹ
Nhiều trường hợp đau họng là do virus nhưng biểu hiện khá nhẹ, người bệnh chỉ thấy rát họng, hơi ho, sổ mũi, hắt hơi hoặc khàn tiếng nhẹ mà không sốt. Tình trạng này thường tự cải thiện sau vài ngày nếu nghỉ ngơi tốt và chăm sóc đúng cách.
2. Khô niêm mạc họng
Đây là nguyên nhân rất hay gặp, nhất là ở người nằm máy lạnh lâu, uống ít nước, ngủ há miệng, ngáy hoặc phải nói nhiều. Đặc điểm thường là họng khô rát rõ hơn vào buổi sáng, cảm giác cộm hoặc vướng họng nhưng ít triệu chứng toàn thân.
3. Dịch mũi chảy xuống họng
Đau họng nhưng không sốt có thể liên quan đến khô họng, dị ứng hoặc trào ngược
Khi bị viêm mũi, viêm xoang hoặc dị ứng, dịch tiết từ mũi có thể chảy xuống thành sau họng, làm vùng này bị kích thích kéo dài. Người bệnh thường thấy rát họng, hay hắng giọng, ho nhẹ về đêm hoặc sáng sớm và có cảm giác vướng họng.
4. Dị ứng đường hô hấp
Dị ứng thường không gây sốt nhưng có thể làm niêm mạc mũi họng phù nề, ngứa và tăng tiết dịch. Người bệnh hay bị ngứa họng, hắt hơi, chảy mũi trong, hắng giọng và đau họng tái đi tái lại khi gặp bụi, lông thú, mùi lạ hoặc thay đổi thời tiết.
5. Trào ngược dạ dày thực quản
Đau họng kèm khàn tiếng và ho về đêm có thể gợi ý kích ứng họng hoặc trào ngược
Đây là nguyên nhân quan trọng của đau họng kéo dài nhưng dễ bị bỏ qua. Acid trào ngược lên vùng họng có thể gây rát họng, khàn tiếng, ho về đêm, hắng giọng, cảm giác vướng cổ hoặc khó chịu nhiều hơn vào buổi sáng. Một số người gần như chỉ có triệu chứng ở họng mà không thấy ợ nóng rõ.
6. Viêm thanh quản hoặc dùng giọng quá mức
Người nói nhiều, nói lớn, hát nhiều hoặc làm việc liên tục trong môi trường điều hòa dễ bị đau rát họng kèm khàn tiếng mà không sốt. Kiểu đau này thường tăng lên sau một ngày dùng giọng nhiều và đỡ hơn khi nghỉ giọng.
7. Kích ứng từ môi trường
Khói thuốc, bụi mịn, rượu bia, đồ quá cay, không khí ô nhiễm hoặc môi trường quá khô đều có thể làm họng bị kích ứng và đau rát. Trường hợp này thường không gây sốt vì không phải nhiễm trùng toàn thân.
Có thể nhận biết qua triệu chứng đi kèm không?
Một phần có thể. Nếu đau họng kèm sổ mũi, hắt hơi, nghẹt mũi, nguyên nhân thường nghiêng về virus nhẹ hoặc dị ứng. Nếu đau họng rõ vào buổi sáng, hay khô miệng, ngủ há miệng, nên nghĩ đến khô niêm mạc hoặc nghẹt mũi kéo dài. Nếu có ho về đêm, khàn tiếng, hắng giọng nhiều, cảm giác vướng cổ hoặc đắng miệng, trào ngược là nguyên nhân cần được lưu ý.
Nếu đau họng xuất hiện sau khi nói nhiều, làm việc trong phòng lạnh lâu hoặc dùng giọng liên tục, khả năng cao có liên quan đến thanh quản và kích ứng cơ học hơn là nhiễm trùng.
Đau họng không sốt có phải do vi khuẩn không?
Có thể, nhưng không phải nguyên nhân thường gặp nhất. Đa số trường hợp đau họng là do virus hoặc do các yếu tố không nhiễm trùng. Viêm họng do vi khuẩn thường được nghĩ đến nhiều hơn khi đau họng rõ, amidan sưng đỏ, có mủ hoặc chấm trắng, nổi hạch cổ đau, hơi thở hôi hoặc nuốt đau nhiều.
Vì vậy, không nên tự cho rằng cứ đau họng là phải dùng kháng sinh. Nếu dùng thuốc không đúng nguyên nhân, triệu chứng không cải thiện bao nhiêu mà còn dễ gặp tác dụng không mong muốn.
Khi nào cần đi khám?
Đau họng kéo dài không sốt nhưng kèm dấu hiệu bất thường cần được thăm khám
Bạn nên đi khám nếu có một trong các dấu hiệu sau:
-
đau họng kéo dài trên 1 tuần hoặc tái đi tái lại nhiều lần
-
nuốt đau nhiều, ăn uống khó khăn
-
khàn tiếng kéo dài trên 2 tuần
-
khó thở, thở rít, cảm giác nghẹn ở họng
-
nổi hạch cổ, sưng cổ
-
có mảng trắng, loét họng hoặc đau lệch một bên rõ
-
sụt cân, mệt kéo dài, hơi thở hôi bất thường
-
là người hút thuốc lâu năm hoặc có bệnh nền hô hấp.
Đây là những tình huống nên được khám để tìm nguyên nhân chính xác, nhất là khi triệu chứng không còn đơn thuần là kích ứng nhẹ.
Cách chăm sóc đúng
Khi đau họng còn nhẹ, người bệnh nên uống đủ nước, ưu tiên nước ấm, ngủ đủ giấc và tránh để họng tiếp xúc nhiều với khói thuốc, bụi, rượu bia hoặc đồ quá cay. Nếu thường ở phòng máy lạnh, nên tránh để nhiệt độ quá thấp và hạn chế luồng gió thổi trực tiếp vào mặt.
Nếu đau họng kèm khàn tiếng, nên nghỉ giọng tương đối thay vì cố nói nhiều. Nếu có nghẹt mũi, viêm mũi hoặc dị ứng, cần chăm sóc tốt vùng mũi vì nhiều trường hợp họng đau kéo dài là do dịch mũi chảy xuống họng. Nếu nghi trào ngược, nên tránh ăn quá no vào buổi tối, không nằm ngay sau ăn và hạn chế các món dễ kích thích acid.
Một nguyên tắc quan trọng là không tự ý dùng kháng sinh khi chưa rõ nguyên nhân.
Đau họng nhưng không sốt thường không quá nguy hiểm nếu triệu chứng nhẹ và tự cải thiện trong vài ngày. Nguyên nhân hay gặp gồm viêm họng do virus nhẹ, khô niêm mạc, dịch mũi chảy xuống họng, dị ứng, trào ngược, lạm dụng giọng nói hoặc kích ứng từ môi trường.
Tuy nhiên, nếu đau họng kéo dài, tái phát thường xuyên, nuốt đau nhiều, khàn tiếng lâu ngày hoặc có khó thở, người bệnh nên đi khám. Điều cần lưu ý không chỉ là có sốt hay không, mà là tính chất triệu chứng và các dấu hiệu đi kèm.
Xem thêm: Vì sao cứ ngồi máy lạnh lại đau họng?
