Nhiều người cảm thấy lo lắng khi các triệu chứng cúm như sốt, đau đầu, đau nhức cơ thể đã hết nhưng cơn ho vẫn kéo dài nhiều ngày, thậm chí nhiều tuần. Không ít trường hợp cho rằng mình đã bị "tái nhiễm" hoặc mắc thêm bệnh khác.
Ho kéo dài sau cúm có thể là phản ứng phục hồi bình thường của đường hô hấp
Thực tế, ho sau cúm là hiện tượng khá phổ biến. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, ho kéo dài cũng có thể là dấu hiệu của các bệnh lý hô hấp cần được thăm khám và điều trị.
Ho sau cúm kéo dài bao lâu là bình thường?
Theo các hướng dẫn của Hiệp hội Lồng ngực Hoa Kỳ (ACCP), ho được chia thành:
-
Ho cấp tính: dưới 3 tuần.
-
Ho bán cấp: từ 3–8 tuần.
-
Ho mạn tính: trên 8 tuần.
Sau khi nhiễm cúm hoặc các virus đường hô hấp khác, nhiều người có thể tiếp tục ho từ vài tuần đến khoảng 8 tuần dù đã hết sốt và các triệu chứng nhiễm trùng khác.
Niêm mạc đường thở cần thời gian hồi phục nên cơn ho có thể kéo dài nhiều tuần
Một nghiên cứu đăng trên American Family Physician cho thấy ho sau nhiễm virus đường hô hấp chiếm khoảng 11-25% các trường hợp ho bán cấp ở người lớn.
Điều này có nghĩa là nếu bạn vừa khỏi cúm nhưng vẫn ho trong vài tuần tiếp theo, đó chưa hẳn là dấu hiệu bất thường.
Vì sao khỏi cúm rồi vẫn còn ho?
1. Đường thở vẫn đang bị kích thích
Virus cúm không chỉ gây sốt hay đau nhức mà còn làm tổn thương niêm mạc đường hô hấp.
Ngay cả khi virus đã được loại bỏ, lớp niêm mạc này vẫn cần thời gian để phục hồi. Trong giai đoạn đó, các đầu dây thần kinh trong đường thở trở nên nhạy cảm hơn bình thường.
Chỉ cần hít phải không khí lạnh, khói bụi, nước hoa hoặc nói chuyện nhiều cũng có thể kích hoạt cơn ho.
Đây là nguyên nhân phổ biến nhất gây ho kéo dài sau cúm.
2. Tăng tiết dịch ở đường hô hấp
Sau nhiễm virus, cơ thể có thể tiếp tục sản xuất dịch nhầy để làm sạch đường thở.
Dịch nhầy chảy từ mũi xuống họng (hội chứng chảy dịch mũi sau) thường gây cảm giác ngứa họng, vướng họng và ho kéo dài, đặc biệt vào ban đêm hoặc sáng sớm.
3. Tình trạng viêm chưa hồi phục hoàn toàn
Nghiên cứu cho thấy phản ứng viêm ở niêm mạc hô hấp có thể tồn tại nhiều tuần sau khi các triệu chứng cúm đã biến mất.
Điều này khiến đường thở trở nên "quá nhạy", tương tự như ở người hen suyễn nhẹ.
Khi nào ho sau cúm có thể là dấu hiệu bệnh lý?
Không phải mọi cơn ho kéo dài đều vô hại.
Ho kéo dài kèm khó thở hoặc sốt trở lại là dấu hiệu cần đi khám sớm
Người bệnh nên đi khám nếu xuất hiện một trong các dấu hiệu sau:
-
Ho kéo dài trên 8 tuần.
-
Sốt trở lại sau khi đã khỏi bệnh.
-
Khó thở hoặc hụt hơi.
-
Đau tức ngực.
-
Ho ra máu.
-
Khạc đờm xanh, vàng đậm kéo dài.
-
Sụt cân không rõ nguyên nhân.
-
Ho ảnh hưởng nghiêm trọng đến giấc ngủ và sinh hoạt.
Những triệu chứng này có thể liên quan đến viêm phổi, hen phế quản, viêm xoang, COPD hoặc các bệnh lý hô hấp khác.
Trẻ em có bị ho kéo dài sau cúm không?
Câu trả lời là có.
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), trẻ nhỏ có đường thở hẹp và nhạy cảm hơn người lớn nên triệu chứng ho sau nhiễm virus có thể kéo dài hơn.
Tuy nhiên, nếu trẻ xuất hiện:
-
Thở nhanh.
-
Rút lõm lồng ngực.
-
Khò khè nhiều.
-
Bỏ bú hoặc bỏ ăn.
-
Tím môi.
-
Sốt kéo dài.
Cần đưa trẻ đi khám ngay để loại trừ các biến chứng hô hấp.
Làm gì để giảm ho sau cúm?
Uống đủ nước và giữ ẩm đường thở giúp giảm ho và hỗ trợ phục hồi sau cúm
Uống đủ nước
Nước giúp làm loãng dịch nhầy và giảm kích thích niêm mạc họng.
Người trưởng thành nên duy trì lượng nước phù hợp với nhu cầu cơ thể mỗi ngày, đặc biệt khi thời tiết hanh khô hoặc sử dụng điều hòa.
Giữ ẩm đường hô hấp
Không khí khô có thể khiến cơn ho kéo dài hơn.
Có thể sử dụng máy tạo ẩm hoặc vệ sinh mũi bằng dung dịch nước muối để giúp niêm mạc đường thở dễ chịu hơn.
Tránh các yếu tố kích thích
Khói thuốc lá, bụi mịn, hóa chất tẩy rửa, nước hoa nồng hoặc không khí lạnh đều có thể làm tăng phản xạ ho.
Theo WHO, ô nhiễm không khí là yếu tố nguy cơ quan trọng đối với nhiều bệnh lý hô hấp và làm nặng thêm các triệu chứng đường thở.
Nghỉ ngơi đầy đủ
Giấc ngủ đóng vai trò quan trọng trong quá trình phục hồi niêm mạc hô hấp và điều hòa hệ miễn dịch.
Thiếu ngủ kéo dài có thể làm quá trình hồi phục chậm hơn.
Có nên dùng kháng sinh khi ho kéo dài sau cúm?
Trong đa số trường hợp, câu trả lời là không.
Cúm là bệnh do virus gây ra, trong khi kháng sinh chỉ có tác dụng với vi khuẩn.
CDC ước tính hàng triệu đơn kháng sinh được sử dụng không cần thiết mỗi năm cho các bệnh nhiễm virus đường hô hấp. Việc lạm dụng kháng sinh không giúp giảm ho sau cúm mà còn làm tăng nguy cơ kháng kháng sinh.
Kháng sinh chỉ nên được sử dụng khi có bằng chứng hoặc nghi ngờ nhiễm khuẩn theo chỉ định của bác sĩ.
Ho sau cúm có phòng ngừa được không?
Không phải lúc nào cũng ngăn ngừa hoàn toàn được tình trạng ho sau cúm, nhưng có thể giảm nguy cơ bằng cách:
-
Tiêm vaccine cúm hằng năm.
-
Đeo khẩu trang khi tiếp xúc môi trường ô nhiễm.
-
Rửa tay thường xuyên.
-
Ngủ đủ giấc.
-
Duy trì chế độ dinh dưỡng cân bằng.
-
Tránh hút thuốc lá và khói thuốc.
Theo WHO, tiêm vaccine cúm mùa giúp giảm đáng kể nguy cơ mắc cúm nặng và các biến chứng liên quan đến hô hấp.
Kết luận
Ho sau cúm là hiện tượng khá thường gặp và có thể kéo dài từ vài tuần đến khoảng 8 tuần do đường thở vẫn đang trong quá trình phục hồi. Trong đa số trường hợp, đây là phản ứng bình thường của cơ thể và sẽ cải thiện dần theo thời gian.
Tuy nhiên, nếu ho kéo dài quá 8 tuần hoặc xuất hiện các dấu hiệu như sốt trở lại, khó thở, đau ngực hay ho ra máu, người bệnh nên đi khám để được đánh giá nguyên nhân và điều trị kịp thời.
