Lạc nội mạc buồng trứng là một dạng lạc nội mạc tử cung khá thường gặp, trong đó mô giống niêm mạc tử cung xuất hiện tại buồng trứng và có thể hình thành u nang lạc nội mạc buồng trứng. Bệnh không chỉ gây đau bụng kinh, đau vùng chậu mà còn có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh sản, đặc biệt là tình trạng vô sinh thứ phát.
1. Vô sinh thứ phát là gì?
Vô sinh thứ phát là tình trạng người phụ nữ đã từng mang thai hoặc sinh con trước đó, nhưng sau một thời gian lại khó có thai dù quan hệ đều đặn và không dùng biện pháp tránh thai.
Tình trạng này có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân như tuổi tác, rối loạn rụng trứng, viêm nhiễm vùng chậu, tắc vòi trứng, suy giảm dự trữ buồng trứng hoặc lạc nội mạc tử cung.
2. Vì sao lạc nội mạc buồng trứng có thể gây khó có thai?
U nang lạc nội mạc buồng trứng ảnh hưởng đến dự trữ buồng trứng và chất lượng trứng
Lạc nội mạc buồng trứng có thể ảnh hưởng đến sinh sản theo nhiều cơ chế khác nhau. Trước hết, khối u nang lạc nội mạc có thể làm thay đổi cấu trúc buồng trứng, ảnh hưởng đến số lượng và chất lượng nang noãn. Khi mô buồng trứng lành bị chèn ép hoặc tổn thương, dự trữ buồng trứng có thể giảm dần.
Bên cạnh đó, lạc nội mạc tử cung là bệnh lý có liên quan đến tình trạng viêm mạn tính trong vùng chậu. Môi trường viêm này có thể ảnh hưởng đến quá trình rụng trứng, sự di chuyển của trứng và tinh trùng, cũng như khả năng làm tổ của phôi.
Ở một số trường hợp, bệnh còn đi kèm dính vùng chậu hoặc tổn thương vòi trứng. Khi vòi trứng bị ảnh hưởng, trứng và tinh trùng khó gặp nhau hơn, từ đó làm giảm khả năng thụ thai tự nhiên.
3. Lạc nội mạc buồng trứng và vô sinh thứ phát có liên quan thế nào?
Lạc nội mạc buồng trứng có thể làm giảm khả năng mang thai lần hai
Nhiều phụ nữ từng có thai bình thường nên dễ nghĩ rằng khả năng sinh sản của mình vẫn ổn. Tuy nhiên, lạc nội mạc buồng trứng có thể tiến triển theo thời gian. Sau vài năm, bệnh có thể làm tăng viêm, gây dính, làm giảm dự trữ buồng trứng hoặc ảnh hưởng đến chất lượng trứng.
Vì vậy, một người từng sinh con vẫn có thể gặp khó khăn khi muốn mang thai lần tiếp theo. Đây là lý do lạc nội mạc buồng trứng được xem là một trong những yếu tố cần chú ý khi đánh giá vô sinh thứ phát.
4. Dấu hiệu gợi ý cần đi khám sớm
Đau bụng kinh kéo dài kèm khó có thai lần hai cần được thăm khám sớm
Phụ nữ nên đi khám phụ khoa nếu có các dấu hiệu sau:
-
Đau bụng kinh ngày càng nhiều;
-
Đau vùng chậu kéo dài;
-
Đau khi quan hệ;
-
Kinh nguyệt ra nhiều hoặc rối loạn;
-
Đã cố gắng mang thai từ 6–12 tháng nhưng chưa có kết quả;
-
Từng được chẩn đoán u nang lạc nội mạc buồng trứng.
Với phụ nữ trên 35 tuổi hoặc đã biết có u nang buồng trứng, không nên chờ quá lâu mới đi kiểm tra khả năng sinh sản.
5. Chẩn đoán lạc nội mạc buồng trứng bằng cách nào?
Khám phụ khoa giúp phát hiện nguyên nhân vô sinh thứ phát và lựa chọn hướng điều trị phù hợp
Siêu âm phụ khoa là phương pháp thường được sử dụng đầu tiên để phát hiện u nang lạc nội mạc buồng trứng. Trên siêu âm, u thường có hình ảnh khá đặc trưng, nhưng bác sĩ vẫn cần đánh giá thêm kích thước, số lượng u, tình trạng hai buồng trứng và các dấu hiệu đi kèm.
Ngoài ra, người bệnh có thể được chỉ định xét nghiệm đánh giá dự trữ buồng trứng như AMH, kiểm tra nội tiết, đánh giá vòi trứng hoặc tinh dịch đồ của chồng/bạn đời nếu đang điều trị hiếm muộn.
6. Điều trị thế nào để bảo tồn khả năng sinh sản?
Hướng điều trị phụ thuộc vào tuổi, kích thước u nang, mức độ đau, dự trữ buồng trứng và kế hoạch sinh con.
Không phải trường hợp nào cũng cần mổ ngay. Phẫu thuật có thể giúp loại bỏ u nang và cải thiện đau, nhưng nếu thao tác trên buồng trứng không phù hợp, mô buồng trứng lành cũng có thể bị ảnh hưởng. Vì vậy, với người còn mong con, quyết định phẫu thuật cần được cân nhắc kỹ.
Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể khuyên theo dõi, điều trị triệu chứng, kích thích rụng trứng, bơm tinh trùng vào buồng tử cung hoặc thụ tinh trong ống nghiệm tùy tình trạng cụ thể.
7. Người bị lạc nội mạc buồng trứng cần lưu ý gì?
Nếu đã được chẩn đoán lạc nội mạc buồng trứng và còn kế hoạch sinh con, người bệnh nên chủ động trao đổi với bác sĩ về thời điểm mang thai, nguy cơ giảm dự trữ buồng trứng và các lựa chọn hỗ trợ sinh sản nếu cần.
Bên cạnh điều trị y khoa, việc duy trì cân nặng hợp lý, ngủ đủ, vận động vừa sức và tái khám định kỳ cũng giúp theo dõi bệnh tốt hơn. Tuy nhiên, không nên tự dùng thuốc nội tiết hoặc trì hoãn khám hiếm muộn quá lâu, nhất là khi tuổi sinh sản đang tăng dần.
Lạc nội mạc buồng trứng có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh sản thông qua nhiều cơ chế như giảm dự trữ buồng trứng, gây viêm vùng chậu, dính vòi trứng và ảnh hưởng chất lượng trứng. Đây là một nguyên nhân cần được chú ý ở phụ nữ bị vô sinh thứ phát, đặc biệt khi có đau bụng kinh nhiều hoặc đã từng phát hiện u nang buồng trứng.
Việc thăm khám sớm giúp đánh giá đúng mức độ bệnh và lựa chọn hướng điều trị phù hợp, nhất là với những phụ nữ vẫn còn mong muốn mang thai.
