Nhiều người cho rằng hen phế quản chỉ nặng lên khi trời lạnh. Tuy nhiên, thực tế cho thấy nắng nóng cũng là một yếu tố kích hoạt cơn hen khá phổ biến, đặc biệt trong những ngày nhiệt độ cao, không khí ô nhiễm và độ ẩm thay đổi.
Nắng nóng ảnh hưởng đến cơn hen như thế nào?
Nắng nóng làm khô đường thở và có thể kích hoạt cơn hen phế quản
Trong điều kiện nhiệt độ cao, đường hô hấp không chỉ tiếp xúc với không khí nóng mà còn phải đối mặt với nhiều yếu tố kích thích cùng lúc. Điều này khiến niêm mạc đường thở trở nên nhạy cảm hơn, từ đó dễ dẫn đến co thắt phế quản.
Đáng chú ý, cơn hen trong thời tiết nóng thường không đến ngay lập tức mà có thể xuất hiện âm thầm, tăng dần theo mức độ kích thích của môi trường.
Cơ chế vì sao nắng nóng làm bùng phát cơn hen
1. Mất nước và khô niêm mạc đường thở
Khi trời nóng, cơ thể tăng tiết mồ hôi để điều hòa thân nhiệt, dẫn đến mất nước. Điều này làm lớp niêm mạc đường thở bị khô, giảm khả năng bảo vệ tự nhiên.
Niêm mạc khô sẽ:
-
Dễ bị kích thích
-
Tăng phản xạ co thắt phế quản
-
Làm đường thở hẹp lại.
Đây là lý do nhiều người thấy khó thở rõ hơn vào những ngày nắng gắt.
2. Tăng phản ứng viêm đường thở
Ô nhiễm không khí trong ngày nắng nóng làm tăng viêm đường thở và gây khó thở
Nhiệt độ cao và ô nhiễm không khí (bụi mịn, ozone) có thể kích hoạt phản ứng viêm tại đường hô hấp.
Khi đó, cơ thể giải phóng các chất trung gian viêm (cytokine), dẫn đến:
-
Sưng niêm mạc
-
Tăng tiết dịch nhầy
-
Co thắt cơ trơn phế quản
Đây là cơ chế trực tiếp gây ra cơn hen.
3. Ô nhiễm không khí tăng trong ngày nắng nóng
Những ngày nắng thường đi kèm:
-
Nồng độ ozone cao
-
Bụi mịn PM2.5
-
Khói xe tích tụ.
Các yếu tố này là tác nhân kích thích mạnh đường thở, đặc biệt ở người có bệnh nền hô hấp.
4. Thay đổi nhiệt độ đột ngột (nóng – lạnh)
Thay đổi nhiệt độ đột ngột từ nóng sang lạnh có thể gây co thắt phế quản
Việc di chuyển giữa môi trường: Ngoài trời nóng - Phòng điều hòa lạnh, làm đường thở bị “sốc nhiệt”, dẫn đến co thắt phản xạ. Đây là một trong những nguyên nhân phổ biến nhưng dễ bị bỏ qua.
5. Hen do vận động trong thời tiết nóng
Khi vận động dưới trời nắng:
-
Nhịp thở tăng
-
Lượng không khí nóng hít vào nhiều hơn
-
Đường thở bị kích thích liên tục.
Tình trạng này có thể gây co thắt phế quản do gắng sức (exercise-induced bronchospasm), dẫn đến khó thở, khò khè sau vận động.
Dấu hiệu cảnh báo cơn hen trong thời tiết nóng
Người bệnh cần chú ý các biểu hiện:
-
Khó thở, thở rít tăng dần
-
Ho nhiều, đặc biệt về đêm hoặc sáng sớm
-
Cảm giác nặng ngực
-
Mệt nhanh khi vận động hoặc khi ra ngoài trời.
Các dấu hiệu này có thể xuất hiện sớm khi môi trường thay đổi.
Cách phòng ngừa cơn hen khi trời nắng nóng
.jpg)
Uống đủ nước giúp giữ ẩm đường thở và giảm nguy cơ bùng phát cơn hen
1. Uống đủ nước mỗi ngày
Giúp duy trì độ ẩm niêm mạc đường thở, giảm kích thích.
2. Hạn chế ra ngoài giờ nắng gắt
Đặc biệt từ 10h–16h, khi nhiệt độ và ô nhiễm đạt đỉnh.
3. Kiểm soát môi trường sống
-
Không để điều hòa quá lạnh
-
Giữ độ ẩm phòng phù hợp
-
Tránh luồng gió lạnh thổi trực tiếp.
4. Đeo khẩu trang khi ra ngoài
Giúp giảm tiếp xúc với bụi mịn, phấn hoa và chất kích thích.
5. Tuân thủ điều trị hen
-
Dùng thuốc kiểm soát đều đặn
-
Mang theo thuốc cắt cơn
-
Không tự ý ngưng thuốc.
Khi nào cần đi khám?
Cần đến cơ sở y tế nếu:
-
Cơn hen xuất hiện thường xuyên hơn
-
Khó thở tăng, không đáp ứng thuốc
-
Ho kéo dài, mệt lả
-
Có dấu hiệu thiếu oxy.
Nắng nóng không chỉ gây mệt mỏi mà còn có thể kích hoạt và làm nặng cơn hen thông qua nhiều cơ chế như mất nước, viêm đường thở và ô nhiễm không khí. Hiểu đúng các yếu tố này sẽ giúp người bệnh chủ động phòng ngừa và kiểm soát hen tốt hơn trong thời tiết khắc nghiệt.
Nói đơn giản: Hen không chỉ sợ lạnh, mà còn rất nhạy với nóng - khô - ô nhiễm.
Xem thêm: Nguyên nhân nhiễm trùng đường hô hấp
