Nhà cửa nhìn sạch sẽ không có nghĩa là hoàn toàn ít vi khuẩn. Trên thực tế, nhiều vật dụng quen thuộc trong gia đình rất dễ tích tụ vi khuẩn, nấm mốc, bụi bẩn, dầu thừa và tế bào chết mà mắt thường khó nhìn thấy.
Những món dễ “giữ” vi khuẩn thường có vài đặc điểm chung: ẩm, hay chạm tay, dính thức ăn, tiếp xúc trực tiếp với da hoặc ít được vệ sinh. Nếu để lâu, chúng có thể gây mùi khó chịu, làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn chéo trong bếp, kích ứng da hoặc khiến môi trường sống kém sạch hơn.
Điều quan trọng là không cần ám ảnh “diệt khuẩn” mọi thứ trong nhà. Thay vào đó, nên biết đâu là những khu vực dễ bẩn nhất để vệ sinh đúng cách và đều đặn hơn.
Vì sao đồ dùng trong nhà dễ tích tụ vi khuẩn?
Vi khuẩn thường phát triển tốt ở nơi có độ ẩm, nhiệt độ phù hợp và chất hữu cơ như vụn thức ăn, dầu mỡ, mồ hôi, tế bào chết. Vì vậy, khu vực bếp, nhà tắm, phòng ngủ và các bề mặt hay chạm tay là những nơi cần được chú ý.
Bên cạnh đó, thói quen sinh hoạt cũng làm vi khuẩn dễ lan rộng hơn. Ví dụ, tay vừa đi ngoài đường về đã chạm vào điện thoại, tay nắm cửa, công tắc, remote; hoặc dùng chung thớt cho đồ sống và đồ chín; treo khăn ẩm trong nhà tắm nhiều ngày; ít thay vỏ gối dù da mặt và da đầu tiết dầu mỗi đêm.
1. Miếng rửa chén và khăn lau bếp
Miếng rửa chén và khăn lau bếp cần được giặt sạch, phơi khô để hạn chế vi khuẩn tích tụ trong nhà
Miếng rửa chén là một trong những vật dụng dễ bẩn nhất trong nhà. Nó thường xuyên tiếp xúc với dầu mỡ, vụn thức ăn và luôn trong trạng thái ẩm. Đây là điều kiện thuận lợi để vi khuẩn và nấm men phát triển.
Khăn lau bếp cũng tương tự. Nhiều gia đình dùng một chiếc khăn để lau tay, lau bàn, lau bếp, lau nước đổ, thậm chí lau cả vết bẩn từ thực phẩm sống. Nếu khăn không được giặt và phơi khô thường xuyên, vi khuẩn có thể tích tụ nhanh.
Nên giặt khăn lau bếp hằng ngày hoặc sau những lần nấu ăn nhiều dầu mỡ. Miếng rửa chén cần được vắt khô, đặt nơi thoáng và thay định kỳ, nhất là khi có mùi hôi, nhớt hoặc bị mục.
2. Thớt, dao và khu vực sơ chế thực phẩm
Tách riêng thớt cho đồ sống và đồ chín giúp giảm nguy cơ nhiễm khuẩn chéo khi chế biến thực phẩm
Thớt tiếp xúc trực tiếp với thịt, cá, hải sản, rau củ nên rất dễ lưu giữ vi khuẩn, đặc biệt ở các vết xước hoặc khe nứt. Nguy cơ lớn nhất là nhiễm khuẩn chéo, tức là vi khuẩn từ thực phẩm sống lây sang thức ăn chín hoặc đồ ăn liền.
Ví dụ, nếu dùng một thớt để cắt thịt sống rồi tiếp tục cắt trái cây, rau sống hoặc thức ăn đã nấu chín, vi khuẩn có thể bị truyền sang món ăn.
Tốt nhất nên có thớt riêng cho đồ sống và đồ chín. Sau khi dùng, cần rửa thớt bằng nước rửa chén, chà kỹ bề mặt, tráng sạch và để khô hoàn toàn. Nếu thớt quá cũ, nhiều vết nứt, có mùi dai dẳng thì nên thay mới.
3. Bồn rửa chén và vòi nước
Nhiều người nghĩ bồn rửa chén thường xuyên có nước chảy qua nên sẽ sạch. Nhưng thực tế, đây là nơi dễ tích tụ vụn thức ăn, dầu mỡ, cặn bẩn và màng bám vi khuẩn.
Các vị trí dễ bị bỏ quên gồm lưới lọc rác, miệng cống, góc bồn và quanh vòi nước. Nếu không vệ sinh, bồn rửa có thể có mùi hôi, nhớt và làm vi khuẩn lây sang tay hoặc chén bát.
Sau mỗi ngày nấu ăn, nên lấy bỏ rác thừa, chà rửa bồn, làm sạch khu vực quanh miệng cống và lau tay gạt vòi nước. Đây là nơi tay bẩn chạm vào rất nhiều.
4. Khăn mặt và khăn tắm
Khăn mặt, khăn tắm tiếp xúc trực tiếp với da, mồ hôi, dầu thừa và tế bào chết. Sau khi dùng, khăn thường được treo trong nhà tắm, nơi ẩm và ít nắng. Nếu khăn không khô hoàn toàn, vi khuẩn và nấm mốc rất dễ phát triển.
Với người có da dầu, da mụn, da nhạy cảm hoặc đang viêm da, dùng khăn ẩm, có mùi có thể khiến da dễ kích ứng hơn. Khăn mặt bẩn không phải nguyên nhân duy nhất gây mụn, nhưng có thể làm tình trạng mụn khó ổn định hơn.
Nên giặt khăn thường xuyên, phơi nơi thoáng, có nắng càng tốt. Không nên dùng chung khăn mặt. Nếu khăn đã có mùi ẩm, thô ráp hoặc đổi màu, nên thay mới.
5. Vỏ gối, ga giường và chăn
Thay vỏ gối và giặt ga giường định kỳ giúp hạn chế dầu thừa, bụi bẩn và vi khuẩn tiếp xúc với da
Mỗi đêm, da mặt và da đầu tiết dầu, mồ hôi, tế bào chết. Những chất này có thể bám lên vỏ gối, ga giường và chăn. Với người da dầu, da mụn hoặc hay dùng sản phẩm dưỡng tóc, vỏ gối càng dễ bẩn hơn.
Vỏ gối bẩn có thể làm da dễ bí, dễ kích ứng, nhất là vùng má, thái dương, cằm và quai hàm. Vì vậy, người có da mụn nên chú ý thay vỏ gối đều đặn.
Nên thay vỏ gối khoảng 1–2 lần mỗi tuần. Ga giường, chăn nên giặt định kỳ và phơi khô kỹ để hạn chế ẩm mốc, mùi hôi và mạt bụi.
6. Điện thoại di động
Điện thoại theo chúng ta gần như cả ngày: cầm khi đi ngoài đường, đặt trên bàn, mang vào nhà vệ sinh, đặt lên giường, áp vào mặt khi nghe gọi. Vì vậy, bề mặt điện thoại dễ bám dầu, mồ hôi, bụi và vi khuẩn từ tay.
Với người dễ nổi mụn, điện thoại bẩn có thể làm vùng má hoặc quai hàm dễ bị kích ứng hơn, nhất là khi nghe điện thoại áp sát mặt thường xuyên.
Nên lau điện thoại hằng ngày hoặc vài lần mỗi tuần bằng khăn mềm phù hợp với thiết bị. Không nên xịt dung dịch trực tiếp vào máy. Ngoài ra, nên hạn chế mang điện thoại vào nhà vệ sinh và rửa tay thường xuyên.
7. Remote, bàn phím và chuột máy tính
Remote TV, bàn phím, chuột máy tính là những món được chạm tay liên tục nhưng lại ít được vệ sinh. Chúng có nhiều khe nhỏ, dễ giữ bụi, vụn thức ăn và dầu từ tay.
Nếu cả nhà dùng chung remote, vi khuẩn hoặc virus gây bệnh thông thường có thể lây qua bề mặt này, nhất là khi có người đang ho, cảm, sổ mũi. Bàn phím cũng dễ bẩn hơn nếu có thói quen vừa làm việc vừa ăn uống.
Nên lau các vật dụng này vài lần mỗi tuần bằng khăn mềm hoặc dung dịch vệ sinh phù hợp. Với bàn phím, có thể úp nhẹ để loại bỏ vụn bụi rồi lau kỹ các phím hay dùng.
8. Tay nắm cửa, công tắc điện, tay vịn cầu thang
Lau điện thoại, remote và tay nắm cửa thường xuyên giúp giảm vi khuẩn trên các bề mặt hay chạm tay
Đây là nhóm bề mặt “ai cũng chạm nhưng ít ai nhớ lau”. Tay nắm cửa, công tắc điện, tay vịn cầu thang thường tiếp xúc với bàn tay sau khi đi ngoài đường về, sau khi ho, hắt hơi, cầm điện thoại, xử lý rác hoặc sơ chế thực phẩm.
Các bề mặt này có thể trở thành điểm trung gian làm vi khuẩn, virus lan từ người này sang người khác trong gia đình. Nếu nhà có trẻ nhỏ, người lớn tuổi hoặc người đang ốm, càng nên vệ sinh thường xuyên hơn.
Nên lau các điểm chạm tay vài lần mỗi tuần, hoặc hằng ngày nếu trong nhà có người bệnh.
9. Bàn chải đánh răng và ly đựng bàn chải
Bàn chải đánh răng luôn ẩm sau khi dùng và thường được đặt trong nhà tắm. Nếu đặt quá gần bồn cầu, để nhiều bàn chải chạm vào nhau hoặc cắm trong ly đọng nước lâu ngày, vi khuẩn và nấm mốc có thể tích tụ.
Sau khi đánh răng, nên rửa sạch bàn chải, vẩy bớt nước và đặt thẳng đứng ở nơi thoáng để khô tự nhiên. Không nên đậy kín đầu bàn chải khi còn ẩm. Ly đựng bàn chải cũng cần được rửa thường xuyên vì đáy ly rất dễ đọng nước bẩn.
Bàn chải nên thay định kỳ, đặc biệt khi lông bàn chải xơ, tòe hoặc sau một đợt bệnh đường hô hấp.
10. Tủ lạnh và ngăn rau
Tủ lạnh giúp làm chậm sự phát triển của nhiều loại vi khuẩn, nhưng không làm vi khuẩn biến mất hoàn toàn. Một số khu vực như ngăn rau, khay đựng thịt cá sống, kệ cửa tủ và gioăng cao su rất dễ dính nước, vụn thực phẩm, mùi và nấm mốc.
Nên lau tủ lạnh định kỳ, bỏ thực phẩm hỏng, đậy kín thức ăn và để riêng đồ sống với đồ chín. Thịt cá sống nên đặt trong hộp kín hoặc túi kín để tránh nước rò sang thực phẩm khác. Gioăng cửa tủ lạnh cũng cần được lau vì các khe nhỏ dễ giữ ẩm và mốc.
11. Máy giặt và giỏ đồ bẩn
Máy giặt tiếp xúc với mồ hôi, bụi, đồ lót, khăn ẩm và quần áo bẩn mỗi ngày. Nếu sau khi giặt luôn đóng kín nắp máy, hơi ẩm bị giữ lại bên trong, lồng giặt dễ sinh mùi và nấm mốc.
Giỏ đồ bẩn cũng dễ lưu giữ vi khuẩn, nhất là khi để chung khăn ướt, quần áo ẩm mồ hôi và đồ mặc nhiều ngày.
Sau khi giặt, nên mở nắp máy để lồng giặt khô thoáng. Định kỳ vệ sinh lồng giặt theo hướng dẫn. Khăn ẩm, quần áo ướt nên giặt sớm, không nên để dồn nhiều ngày trong giỏ kín.
12. Thùng rác và khu vực quanh thùng rác
Thùng rác chứa thức ăn thừa, giấy bẩn, bao bì thực phẩm và nhiều chất thải sinh hoạt. Dù có lót túi, nước rỉ và mùi vẫn có thể bám vào nắp, thành thùng, đáy thùng hoặc sàn nhà xung quanh.
Nên đổ rác mỗi ngày, nhất là rác hữu cơ. Thùng rác cần được rửa và phơi khô định kỳ. Khu vực quanh thùng rác cũng nên lau sạch để hạn chế mùi, ruồi, kiến và gián.
Vật dụng có vi khuẩn có gây bệnh ngay không?
Không phải cứ chạm vào đồ có vi khuẩn là sẽ bị bệnh. Cơ thể vẫn có hàng rào bảo vệ tự nhiên như da, niêm mạc và hệ miễn dịch. Tuy nhiên, nguy cơ có thể tăng nếu vi khuẩn đi vào cơ thể qua miệng, mắt, mũi, vết thương hở hoặc khi sức đề kháng đang yếu.
Trẻ nhỏ, người lớn tuổi, phụ nữ mang thai, người có bệnh mạn tính, người đang ốm, người có da nhạy cảm hoặc da mụn viêm nên chú ý vệ sinh nhà cửa kỹ hơn.
Cách hạn chế vi khuẩn trong nhà
Để nhà sạch hơn, không cần lau dọn quá mức. Nên ưu tiên các khu vực dễ bẩn và dễ lây nhiễm chéo:
-
Giữ khăn, miếng rửa chén, bàn chải, lồng giặt khô thoáng.
-
Tách riêng thớt, dao cho đồ sống và đồ chín.
-
Giặt khăn mặt, khăn tắm, vỏ gối, ga giường định kỳ.
-
Lau điện thoại, remote, tay nắm cửa, công tắc thường xuyên.
-
Không dùng chung khăn mặt, bàn chải, dao cạo hoặc đồ cá nhân.
-
Thay mới vật dụng quá cũ, có mùi, nấm mốc hoặc nhiều vết nứt.
-
Rửa tay trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh, sau khi xử lý rác hoặc thực phẩm sống.
Những thứ trong nhà dễ lưu giữ vi khuẩn thường là các vật dụng ẩm, hay chạm tay, dính thực phẩm, tiếp xúc với da hoặc ít được vệ sinh. Điển hình là miếng rửa chén, khăn lau bếp, thớt, bồn rửa, khăn mặt, vỏ gối, điện thoại, remote, tay nắm cửa, bàn chải, tủ lạnh, máy giặt và thùng rác.
Không cần biến ngôi nhà thành môi trường “vô khuẩn”, nhưng nên duy trì thói quen vệ sinh đều đặn, giữ đồ dùng khô thoáng và thay mới khi cần. Một ngôi nhà sạch đúng cách sẽ giúp giảm mùi khó chịu, hạn chế vi khuẩn và góp phần bảo vệ sức khỏe đường tiêu hóa, hô hấp cũng như làn da của cả gia đình.
