Người bệnh phổi mạn tính là một trong những nhóm cần đặc biệt lưu ý khi vào mùa cúm hoặc khi cúm lưu hành trong cộng đồng. Lý do là virus cúm không chỉ gây sốt, ho, đau mỏi cơ thể như một đợt nhiễm trùng hô hấp thông thường, mà còn có thể làm bệnh hô hấp nền trở nên nặng hơn, tăng nguy cơ nhập viện và biến chứng nặng. WHO xác định người có bệnh mạn tính là nhóm có nguy cơ cao bị biến chứng do cúm, còn CDC tiếp tục khuyến cáo tiêm vắc xin cúm hằng năm cho tất cả người từ 6 tháng tuổi trở lên, đặc biệt nhấn mạnh các nhóm nguy cơ cao.
Cúm mùa là gì?
Cúm mùa là bệnh nhiễm trùng hô hấp cấp do virus cúm gây ra. Bệnh lây chủ yếu qua giọt bắn đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc tiếp xúc gần. Triệu chứng thường gặp gồm sốt, ho, đau họng, chảy mũi, đau đầu, đau cơ và mệt mỏi. Phần lớn người bệnh có thể tự hồi phục, nhưng ở một số nhóm nguy cơ cao, cúm có thể diễn tiến nặng và gây viêm phổi, suy hô hấp hoặc tử vong.
Người bệnh phổi mạn tính vì sao dễ bị cúm nặng hơn?
Virus cúm có thể làm tăng nguy cơ đợt cấp ở người bệnh phổi mạn tính
Ở người có bệnh phổi mạn, đường hô hấp thường đã nhạy cảm hơn bình thường, khả năng dự trữ hô hấp cũng giảm. Khi nhiễm cúm, phản ứng viêm trong đường thở tăng lên, dịch tiết nhiều hơn, trao đổi khí có thể kém đi và nguy cơ bội nhiễm cũng tăng. Vì vậy, người bệnh dễ xuất hiện ho nặng hơn, khò khè nhiều hơn, khó thở tăng dần và dễ phải nhập viện hơn người khỏe mạnh. Cúm có thể làm nặng các bệnh mạn tính sẵn có và trong trường hợp nặng có thể gây viêm phổi, nhiễm trùng huyết và tử vong.
Với các bệnh như hen phế quản, COPD, giãn phế quản hoặc các tình trạng tổn thương phổi kéo dài, mỗi đợt nhiễm cúm không chỉ là một cơn sốt ngắn ngày mà còn có thể trở thành “cú hích” làm bùng phát đợt cấp. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến chức năng hô hấp, thể lực, chất lượng cuộc sống và chi phí điều trị. Người có bệnh phổi mạn vào nhóm có nguy cơ cao biến chứng do cúm chính vì lý do này.
Vắc xin cúm giúp ích gì cho người bệnh phổi mạn?
Người bệnh phổi mạn tính tiêm vắc xin cúm để giảm nguy cơ biến chứng hô hấp
Vắc xin cúm không bảo vệ tuyệt đối 100%, nhưng đây vẫn là biện pháp quan trọng nhất để giảm nguy cơ mắc cúm và các hậu quả nghiêm trọng liên quan đến cúm. Tiêm cúm hằng năm giúp giảm nguy cơ mắc bệnh, giảm nhập viện và giảm nguy cơ tử vong liên quan đến cúm. Tiêm phòng là cách tốt nhất để phòng cúm, đồng thời nhấn mạnh dù hiệu quả bảo vệ có thể không tuyệt đối ở một số nhóm, vắc xin vẫn giúp bệnh nhẹ hơn và giảm nguy cơ biến chứng cũng như tử vong.
Với người bệnh phổi mạn tính, lợi ích của tiêm vắc xin cúm nằm ở ba điểm quan trọng. Thứ nhất, giảm nguy cơ mắc cúm mùa. Thứ hai, nếu vẫn mắc cúm sau tiêm thì bệnh thường nhẹ hơn. Thứ ba, giảm nguy cơ đợt cấp hô hấp, giảm nhập viện và giảm khả năng xuất hiện biến chứng như viêm phổi nặng. Đây là lý do tiêm cúm được xem là một phần của chiến lược bảo vệ đường hô hấp lâu dài ở nhóm bệnh nhân này.
Người bệnh phổi mạn tính có cần tiêm cúm mỗi năm không?
Bác sĩ tư vấn tiêm phòng cúm cho người mắc bệnh phổi mạn tính
Câu trả lời là có. Miễn dịch từ vắc xin cúm giảm dần theo thời gian nên cần tiêm hằng năm để duy trì bảo vệ. Tiêm vắc xin cúm mỗi mùa vì virus cúm thay đổi theo năm và thành phần vắc xin có thể được cập nhật theo các chủng đang lưu hành. Trong mùa cúm 2025–2026, các vắc xin cúm đều là loại tam giá, nhằm bảo vệ trước ba nhóm virus cúm mùa chính.
Nói ngắn gọn, người bệnh phổi mạn không nên nghĩ rằng “đã tiêm năm ngoái là đủ”. Vắc xin cúm là loại cần nhắc lại mỗi năm để phù hợp với tình hình dịch tễ và duy trì hiệu quả bảo vệ.
Nên tiêm cúm vào thời điểm nào?
Tiêm trước mùa cúm là lựa chọn lý tưởng vì cơ thể cần thời gian để hình thành đáp ứng miễn dịch. Tuy nhiên, nếu chưa kịp tiêm sớm thì vẫn nên tiêm trong mùa cúm, vì vắc xin vẫn có giá trị bảo vệ. Với thực tế tại các nước nhiệt đới, cúm có thể lưu hành ngoài khoảng thời gian “mùa đông xuân” điển hình, nên người bệnh không nên bỏ lỡ cơ hội tiêm chỉ vì nghĩ đã qua thời điểm đẹp nhất.
Ngoài người bệnh phổi mạn, những ai cũng nên tiêm cúm hằng năm?
WHO xác định các nhóm ưu tiên gồm phụ nữ mang thai, trẻ từ 6–59 tháng, người cao tuổi, người mắc bệnh mạn tính và nhân viên y tế. Đây là những đối tượng dễ bị cúm nặng hơn hoặc có vai trò quan trọng trong lây truyền, chăm sóc người bệnh. Người sống cùng hoặc chăm sóc bệnh nhân phổi mạn cũng nên tiêm cúm để giảm nguy cơ mang virus về nhà.
Sau khi tiêm có thể gặp phản ứng gì?
Sau tiêm cúm, một số người có thể gặp đau, đỏ hoặc sưng nhẹ tại chỗ tiêm, mệt mỏi, đau đầu, đau cơ hoặc sốt nhẹ trong thời gian ngắn. Đây thường là các phản ứng nhẹ và tự hết sau một đến vài ngày. Lợi ích của tiêm phòng trong việc giảm nguy cơ bệnh nặng thường lớn hơn nhiều so với các phản ứng phụ thông thường sau tiêm.
Những ai cần hỏi bác sĩ trước khi tiêm?
Người từng có phản ứng dị ứng nặng với một liều vắc xin cúm trước đó hoặc với thành phần của vắc xin cần được bác sĩ đánh giá trước. Người đang mắc bệnh cấp tính mức độ vừa hoặc nặng thường nên trì hoãn tiêm đến khi ổn hơn. Ngoài ra, người từng bị hội chứng Guillain-Barré trong vòng 6 tuần sau một liều vắc xin cúm trước đó cũng là trường hợp cần được cân nhắc kỹ. Đây là một tình huống thận trọng, chứ không nên hiểu đơn giản là cấm tuyệt đối cho mọi trường hợp.
Một điểm cần cập nhật là dị ứng trứng không còn được xem là lý do loại trừ tiêm cúm như quan niệm cũ. Người có dị ứng trứng vẫn có thể tiêm bất kỳ loại vắc xin cúm nào phù hợp với tuổi và tình trạng sức khỏe của mình.
Tiêm vắc xin cúm rồi có cần phòng bệnh nữa không?
Chủ động phòng ngừa cúm ở người mắc bệnh phổi mạn tính để bảo vệ sức khỏe hô hấp
Có. Tiêm phòng là biện pháp quan trọng nhất, nhưng không phải là biện pháp duy nhất. Người bệnh phổi mạn vẫn nên giữ ấm phù hợp, đeo khẩu trang khi cần, rửa tay thường xuyên, hạn chế tiếp xúc gần với người có triệu chứng hô hấp và tuân thủ điều trị bệnh nền. Những biện pháp này giúp giảm thêm nguy cơ nhiễm virus và giảm khả năng bệnh phổi bùng phát khi thời tiết thay đổi hoặc khi dịch cúm lưu hành.
Người bệnh phổi mạn tính cần tiêm vắc xin cúm vì đây là nhóm có nguy cơ cao bị cúm nặng, dễ xuất hiện đợt cấp hô hấp, dễ nhập viện và dễ gặp biến chứng hơn người bình thường. Tiêm cúm hằng năm giúp giảm nguy cơ mắc bệnh, giảm mức độ nặng nếu nhiễm, đồng thời góp phần bảo vệ chức năng hô hấp và chất lượng sống lâu dài. Với người có nền phổi yếu, tiêm vắc xin cúm không chỉ là phòng một cơn cúm, mà còn là cách giảm bớt nguy cơ cho cả một hệ hô hấp vốn đã dễ tổn thương.
