Trẻ thường xuyên chảy máu cam khiến nhiều phụ huynh lo lắng và cho rằng nguyên nhân là do nóng trong người. Tuy nhiên, dưới góc độ y khoa, chảy máu cam có thể liên quan đến tình trạng khô niêm mạc mũi, thói quen ngoáy mũi, viêm mũi dị ứng hoặc một số vấn đề sức khỏe khác. Hiểu đúng nguyên nhân sẽ giúp cha mẹ xử trí và phòng ngừa hiệu quả.
Chảy máu cam ở trẻ em là gì?
Chảy máu cam (còn gọi là chảy máu mũi) xảy ra khi các mạch máu nhỏ trong niêm mạc mũi bị tổn thương và vỡ, khiến máu chảy ra từ một hoặc cả hai bên lỗ mũi.
Đây là tình trạng khá phổ biến ở trẻ em, đặc biệt trong độ tuổi từ 3–10. Phần lớn các trường hợp chảy máu cam xuất phát từ vùng phía trước vách ngăn mũi, nơi tập trung nhiều mạch máu nhỏ nằm gần bề mặt niêm mạc. Các mạch máu này dễ bị tổn thương khi trẻ ngoáy mũi, xì mũi mạnh hoặc khi niêm mạc bị khô.
Thông thường, chảy máu cam ở trẻ không quá nguy hiểm và có thể tự cầm sau vài phút nếu được sơ cứu đúng cách. Tuy nhiên, nếu tình trạng tái diễn thường xuyên, cha mẹ cần tìm hiểu nguyên nhân thay vì xem đây là hiện tượng bình thường.
Tìm hiểu nguyên nhân khiến trẻ thường xuyên chảy máu cam
Trẻ thường xuyên chảy máu cam có phải do nóng trong người?
Trong dân gian, trẻ chảy máu cam thường được cho là do cơ thể bị nóng, ăn nhiều thực phẩm có tính nóng hoặc thiếu những món ăn giúp thanh nhiệt. Tuy nhiên, "nóng trong người" không phải là một chẩn đoán y khoa và chưa có bằng chứng khoa học xác nhận đây là nguyên nhân trực tiếp gây chảy máu cam.
Trên thực tế, thời tiết nóng, không khí khô hoặc việc sử dụng điều hòa trong thời gian dài có thể khiến niêm mạc mũi mất độ ẩm, dễ nứt nẻ và chảy máu. Điều này có thể khiến phụ huynh liên tưởng đến tình trạng nóng trong người.
Vì vậy, khi trẻ thường xuyên chảy máu cam, cha mẹ cần chú ý đến tình trạng niêm mạc mũi, môi trường sinh hoạt và những triệu chứng đi kèm.
Những nguyên nhân khiến trẻ thường xuyên chảy máu cam
1. Niêm mạc mũi bị khô
Cách hạn chế chảy máu cam ở trẻ do khô niêm mạc mũi
Không khí khô, thời tiết thay đổi hoặc việc ở trong phòng điều hòa nhiều giờ có thể làm giảm độ ẩm của niêm mạc mũi. Khi đó, bề mặt niêm mạc dễ hình thành các vết nứt nhỏ và đóng vảy, khiến mạch máu bị tổn thương.
Đặc biệt, trẻ có thể bị chảy máu cam sau khi ngủ dậy hoặc khi xì mũi mạnh để loại bỏ các mảng dịch mũi khô.
2. Thói quen ngoáy mũi hoặc dụi mũi
Đây là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất gây chảy máu cam ở trẻ. Việc dùng ngón tay ngoáy mũi, cạy vảy mũi hoặc dụi mũi liên tục có thể làm trầy xước niêm mạc và gây vỡ các mạch máu nhỏ.
Tình trạng này dễ tái diễn nếu trẻ tiếp tục ngoáy vào vùng niêm mạc đang trong quá trình hồi phục.
3. Viêm mũi dị ứng
Trẻ bị viêm mũi dị ứng thường có các triệu chứng như hắt hơi, ngứa mũi, chảy nước mũi và nghẹt mũi. Những biểu hiện này khiến trẻ thường xuyên dụi mũi hoặc xì mũi, làm tăng nguy cơ tổn thương mạch máu.
Bên cạnh đó, tình trạng viêm kéo dài có thể khiến niêm mạc mũi nhạy cảm và dễ chảy máu hơn bình thường.
4. Nhiễm trùng đường hô hấp
Khi bị cảm lạnh hoặc nhiễm trùng đường hô hấp trên, niêm mạc mũi của trẻ có thể bị viêm, sưng và kích ứng. Việc hắt hơi hoặc xì mũi nhiều lần có thể khiến các mạch máu nhỏ bị tổn thương, dẫn đến chảy máu cam.
Thông thường, tình trạng này sẽ cải thiện khi bệnh hô hấp thuyên giảm và niêm mạc mũi hồi phục.
5. Dị vật hoặc chấn thương vùng mũi
Trẻ nhỏ có thể vô tình đưa các vật như hạt nhựa, mẩu giấy hoặc đồ chơi nhỏ vào mũi. Dị vật có thể gây tổn thương niêm mạc, dẫn đến chảy máu cam, đôi khi kèm dịch mũi có mùi hôi, đặc biệt ở một bên mũi.
Ngoài ra, va đập khi vui chơi hoặc té ngã cũng có thể gây chảy máu mũi.
6. Rối loạn đông máu hoặc bệnh lý khác
Ít gặp hơn, chảy máu cam tái diễn có thể liên quan đến tình trạng giảm tiểu cầu hoặc rối loạn đông máu. Cha mẹ cần đặc biệt lưu ý nếu trẻ đồng thời dễ bầm tím, chảy máu chân răng, xanh xao hoặc chảy máu kéo dài khó cầm.
Trong những trường hợp này, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm công thức máu hoặc kiểm tra chức năng đông máu để tìm nguyên nhân.
Cách xử trí đúng khi trẻ bị chảy máu cam
Khi trẻ bị chảy máu cam, phụ huynh cần giữ bình tĩnh và thực hiện các bước sau:
Bước 1: Cho trẻ ngồi thẳng, đầu và thân hơi nghiêng về phía trước để hạn chế máu chảy xuống họng.
Bước 2: Dùng ngón cái và ngón trỏ bóp chặt phần mềm của mũi, ngay phía trên hai lỗ mũi.
Bước 3: Giữ lực ép liên tục trong khoảng 10-15 phút, không liên tục thả tay để kiểm tra máu đã ngừng hay chưa.
Bước 4: Hướng dẫn trẻ thở bằng miệng trong thời gian cầm máu. Sau khi máu ngừng chảy, tránh cho trẻ ngoáy mũi, xì mũi mạnh hoặc vận động gắng sức ngay sau đó.
Cha mẹ không nên cho trẻ ngửa đầu ra sau vì máu có thể chảy xuống họng, gây buồn nôn hoặc nôn. Cũng không nên nhét sâu giấy hoặc bông vào mũi vì có thể làm tổn thương niêm mạc khi lấy ra.
Nếu máu vẫn tiếp tục chảy sau khi đã ép mũi đúng cách trong khoảng 15-20 phút, trẻ cần được đánh giá y tế sớm.
Hướng dẫn sơ cứu chảy máu cam ở trẻ đúng cách tại nhà
Làm thế nào để hạn chế tình trạng chảy máu cam tái diễn?
Để giảm nguy cơ chảy máu cam, cha mẹ có thể áp dụng một số biện pháp chăm sóc sau:
-
Giữ ẩm niêm mạc mũi: Có thể sử dụng nước muối sinh lý dạng nhỏ hoặc phun sương phù hợp với độ tuổi để hỗ trợ làm ẩm khi mũi bị khô.
-
Duy trì độ ẩm phòng: Hạn chế để luồng khí điều hòa thổi trực tiếp vào mặt trẻ; cân nhắc dùng máy tạo ẩm khi không khí quá khô và vệ sinh thiết bị đúng cách.
-
Hạn chế ngoáy mũi: Hướng dẫn trẻ không dùng tay cạy vảy mũi, đồng thời giữ móng tay ngắn và sạch.
-
Điều trị các bệnh lý mũi: Nếu trẻ bị viêm mũi dị ứng hoặc nghẹt mũi kéo dài, cần được thăm khám và điều trị phù hợp.
-
Đảm bảo dinh dưỡng cân đối: Cho trẻ ăn đa dạng thực phẩm, uống đủ nước theo nhu cầu. Không tự ý bổ sung vitamin hoặc sử dụng các sản phẩm được quảng cáo là thanh nhiệt để điều trị chảy máu cam.
Khi nào trẻ chảy máu cam cần đi khám?
Mặc dù đa số trường hợp không nguy hiểm, phụ huynh nên đưa trẻ đi khám nếu xuất hiện những tình trạng sau:
-
Chảy máu cam tái diễn nhiều lần, đặc biệt trên một lần mỗi tuần.
-
Máu chảy nhiều hoặc khó cầm dù đã sơ cứu đúng.
-
Trẻ có biểu hiện xanh xao, mệt mỏi, dễ bầm tím hoặc chảy máu chân răng.
-
Chảy máu cam kèm nghẹt mũi một bên kéo dài hoặc dịch mũi có mùi hôi.
-
Trẻ dưới 2 tuổi bị chảy máu cam không rõ nguyên nhân.
Cần đưa trẻ đến cơ sở cấp cứu nếu máu chảy nhiều không kiểm soát được, trẻ chóng mặt, lả đi, khó thở hoặc chảy máu sau chấn thương vùng đầu, mặt nghiêm trọng.
Nếu máu cam chảy liên tục, cần đưa trẻ đi khám ngay lập tức
Kết luận
Trẻ thường xuyên chảy máu cam không đồng nghĩa với việc cơ thể bị nóng trong người. Phần lớn trường hợp liên quan đến khô niêm mạc mũi, thói quen ngoáy mũi, viêm mũi dị ứng hoặc nhiễm trùng đường hô hấp.
Thay vì chỉ tập trung vào các biện pháp làm mát cơ thể, cha mẹ nên chú ý chăm sóc niêm mạc mũi, cải thiện môi trường sống và hướng dẫn trẻ những thói quen vệ sinh mũi phù hợp. Nếu chảy máu cam tái diễn hoặc xuất hiện dấu hiệu bất thường, trẻ cần được thăm khám để xác định nguyên nhân và điều trị kịp thời.
