Đau họng khi sử dụng máy lạnh là tình trạng khá phổ biến, đặc biệt ở những người làm việc văn phòng, ngủ phòng điều hòa thường xuyên hoặc có cơ địa nhạy cảm. Nhiều người cho rằng đây là do “trúng gió”, tuy nhiên dưới góc nhìn y khoa, nguyên nhân chủ yếu liên quan đến sự thay đổi nhiệt độ và độ ẩm của không khí, cũng như ảnh hưởng của luồng khí lạnh lên niêm mạc đường hô hấp trên.
Không khí khô làm niêm mạc họng dễ tổn thương
Máy lạnh hoạt động bằng cách làm lạnh và giảm độ ẩm trong không khí. Khi ở trong môi trường điều hòa trong thời gian dài, niêm mạc mũi và họng dễ bị khô, lớp dịch nhầy bảo vệ tự nhiên bị giảm. Đây là hàng rào quan trọng giúp giữ ẩm, bẫy vi khuẩn và virus trước khi chúng xâm nhập sâu hơn vào đường hô hấp.
Bật máy lạnh trong thời gian dài có thể gây khô họng và đau họng do không khí khô
Khi lớp bảo vệ này suy yếu, cổ họng dễ xuất hiện cảm giác khô rát, ngứa, đau, đặc biệt là vào buổi sáng sau khi ngủ dậy trong phòng máy lạnh.
Luồng khí lạnh trực tiếp gây kích ứng họng
Một nguyên nhân thường gặp khác là luồng gió lạnh thổi trực tiếp vào vùng mặt, mũi hoặc cổ. Nhiệt độ lạnh đột ngột khiến các mạch máu ở niêm mạc họng co lại, làm giảm khả năng tự bảo vệ tại chỗ. Trong điều kiện này, virus và vi khuẩn dễ phát triển hơn, làm tăng nguy cơ viêm họng hoặc đau họng kéo dài.
Không khí khô do máy lạnh làm niêm mạc họng mất độ ẩm và dễ bị kích ứng
Tình trạng này dễ gặp ở những người có thói quen để máy lạnh thổi thẳng vào giường ngủ hoặc bàn làm việc.
Chênh lệch nhiệt độ làm cơ thể khó thích nghi
Sự khác biệt lớn giữa nhiệt độ ngoài trời và trong phòng máy lạnh cũng là yếu tố góp phần gây đau họng. Khi cơ thể liên tục di chuyển giữa môi trường nóng – lạnh, hệ hô hấp trên chưa kịp thích nghi, niêm mạc họng dễ bị kích thích và viêm nhẹ.
Chênh lệch nhiệt độ môi trường và trong máy lạnh dễ gây đau họng
Điều này thường gặp trong những ngày thời tiết nắng nóng, khi nhiệt độ ngoài trời cao nhưng phòng điều hòa lại để quá lạnh.
Đối tượng nào dễ bị đau họng khi dùng máy lạnh?
Một số nhóm đối tượng có nguy cơ cao hơn, bao gồm:
- Người có viêm mũi dị ứng, viêm xoang, viêm họng mạn tính
- Trẻ nhỏ và người cao tuổi
- Người thường xuyên thiếu nước, nói nhiều hoặc hút thuốc lá
- Người ngủ máy lạnh suốt đêm mà không giữ ấm vùng cổ.
Làm thế nào để hạn chế đau họng khi dùng máy lạnh?
Giữ nhiệt độ phòng phù hợp và bổ sung độ ẩm giúp phòng đau họng khi dùng máy lạnh
Để giảm nguy cơ đau họng, các chuyên gia khuyến cáo:
- Duy trì nhiệt độ phòng ở mức 26–28°C
- Tránh để luồng gió máy lạnh thổi trực tiếp vào mặt và cổ
- Uống đủ nước trong ngày để giữ ẩm niêm mạc
- Có thể sử dụng máy tạo ẩm hoặc đặt ly nước trong phòng
- Giữ ấm vùng cổ, đặc biệt khi ngủ ban đêm
- Vệ sinh, bảo dưỡng máy lạnh định kỳ để hạn chế vi khuẩn, nấm mốc.
Khi nào đau họng do máy lạnh cần đi khám?
Người bệnh nên đi khám chuyên khoa tai mũi họng nếu:
- Đau họng kéo dài trên 3–5 ngày không cải thiện
- Đau họng kèm sốt, ho nhiều, khàn tiếng, khó nuốt
- Trẻ nhỏ hoặc người cao tuổi đau họng tái diễn nhiều lần.
Bật máy lạnh không trực tiếp gây bệnh, tuy nhiên không khí khô, luồng gió lạnh và sự chênh lệch nhiệt độ là những yếu tố khiến niêm mạc họng dễ bị kích ứng và đau rát. Việc sử dụng máy lạnh đúng cách, kết hợp giữ ẩm và giữ ấm cơ thể, sẽ giúp hạn chế đáng kể tình trạng đau họng và bảo vệ sức khỏe đường hô hấp.
