Nhiều người trước chuyến đi hoàn toàn khỏe mạnh nhưng chỉ sau vài ngày du lịch hoặc vừa trở về nhà đã bắt đầu đau họng, nghẹt mũi, sổ mũi, ho, mệt mỏi, thậm chí sốt. Điều này dễ tạo cảm giác rằng “đi xa làm sức đề kháng tụt”.
Thực tế, một chuyến du lịch thường khiến cơ thể cùng lúc đối mặt với nhiều thay đổi: tiếp xúc nhiều người hơn, ngủ ít, ăn uống thất thường, di chuyển liên tục, ngồi điều hòa nhiều giờ và thay đổi môi trường sống. Những yếu tố này không trực tiếp tạo ra bệnh cúm nhưng có thể làm tăng khả năng tiếp xúc với virus hoặc khiến niêm mạc đường hô hấp dễ khó chịu hơn.
Đi du lịch về dễ bị cảm cúm có phải do sức đề kháng giảm?
Không hoàn toàn.
Cảm lạnh, cúm và nhiều bệnh hô hấp cấp chủ yếu do virus gây ra. Muốn mắc bệnh, cơ thể phải tiếp xúc với tác nhân gây bệnh. Tuy nhiên, trong một chuyến đi, khả năng tiếp xúc với virus thường cao hơn ngày thường.
Nghỉ ngơi và chăm sóc đúng cách giúp cơ thể hạn chế mệt mỏi, đau họng sau chuyến du lịch
Bên cạnh đó, thiếu ngủ, căng thẳng, mất nước hoặc ăn uống thất thường có thể ảnh hưởng tạm thời đến hoạt động của hệ miễn dịch và khả năng phục hồi của cơ thể.
Vì vậy, tình trạng “đi chơi về mới đổ bệnh” thường là kết quả của nhiều yếu tố kết hợp chứ không đơn giản chỉ vì sức đề kháng đột ngột suy giảm.
1. Tiếp xúc với nhiều người hơn bình thường
Du lịch thường đồng nghĩa với việc xuất hiện tại nhiều không gian đông người như:
-
Sân bay, nhà ga, bến xe.
-
Máy bay, xe khách, tàu hỏa.
-
Nhà hàng, khách sạn.
-
Điểm tham quan đông khách.
-
Các khu vực kín, sử dụng điều hòa.
Virus đường hô hấp có thể lây qua giọt bắn, hạt khí dung hoặc qua bàn tay sau khi tiếp xúc với bề mặt nhiễm dịch tiết rồi đưa lên mắt, mũi, miệng.
Một người bình thường chủ yếu sinh hoạt ở nhà và nơi làm việc có thể chỉ tiếp xúc với một nhóm người tương đối cố định. Khi đi du lịch, số người gặp trong một ngày có thể tăng lên rất nhiều, kéo theo cơ hội tiếp xúc với mầm bệnh cũng tăng.
2. Thời gian ủ bệnh khiến chúng ta tưởng rằng “về nhà mới bị”
Không phải virus vừa xâm nhập là cơ thể lập tức xuất hiện triệu chứng.
Nhiều bệnh nhiễm virus đường hô hấp có thời gian ủ bệnh từ khoảng một đến vài ngày. Vì vậy, bạn có thể đã tiếp xúc với virus tại sân bay, trên xe hoặc trong những ngày đầu chuyến đi nhưng đến cuối hành trình hoặc sau khi trở về mới bắt đầu đau họng, sổ mũi và sốt.
Điều này giải thích vì sao có người cảm thấy rất khỏe trong suốt chuyến du lịch nhưng một hoặc hai ngày sau khi về nhà lại “đổ bệnh”.
3. Thiếu ngủ có thể khiến cơ thể phục hồi kém hơn
Ngủ đủ, uống đủ nước và giữ vệ sinh giúp bảo vệ sức khỏe trong suốt chuyến đi
Đi du lịch thường khiến lịch ngủ thay đổi đáng kể.
Bạn có thể phải thức khuya để chuẩn bị hành lý, dậy sớm bắt chuyến bay, di chuyển xuyên đêm hoặc ngủ không sâu vì đổi giường, đổi môi trường.
Giấc ngủ có vai trò quan trọng đối với hoạt động bình thường của hệ miễn dịch. Thiếu ngủ kéo dài có thể làm thay đổi một số đáp ứng miễn dịch và khiến cơ thể phục hồi kém hơn sau những ngày vận động nhiều.
Chỉ một đêm ngủ ít chưa chắc khiến bạn mắc bệnh, nhưng nhiều ngày liên tục vừa thiếu ngủ vừa di chuyển và tiếp xúc đông người có thể làm cơ thể dễ mệt hơn khi gặp tác nhân gây bệnh.
4. Điều hòa làm mũi và họng dễ khô rát
Nhiều người đau họng sau khi đi máy bay hoặc ngồi xe đường dài nhưng không phải trường hợp nào cũng là nhiễm trùng.
Không khí trong cabin máy bay có độ ẩm khá thấp. Xe khách, ô tô và phòng khách sạn cũng thường bật điều hòa trong nhiều giờ.
Khi tiếp xúc lâu với không khí khô, niêm mạc mũi và họng có thể mất độ ẩm, gây:
-
Khô mũi.
-
Rát họng.
-
Khàn tiếng.
-
Cảm giác nghẹt hoặc khó chịu ở mũi.
-
Ho khan nhẹ.
Đây có thể chỉ là kích ứng niêm mạc. Tuy nhiên, hàng rào niêm mạc khỏe mạnh cũng là một phần trong hệ thống bảo vệ đường hô hấp, vì vậy duy trì đủ nước và độ ẩm vẫn rất quan trọng.
5. Uống ít nước trong những ngày di chuyển
Khi đi chơi, nhiều người chủ động uống ít nước vì ngại phải tìm nhà vệ sinh hoặc đơn giản là quá bận với lịch trình.
Một ngày đi bộ nhiều dưới trời nóng, ngồi điều hòa liên tục hoặc sử dụng cà phê, đồ uống có cồn cũng có thể khiến nhu cầu nước của cơ thể thay đổi.
Thiếu nước nhẹ có thể khiến bạn:
-
Mệt mỏi.
-
Đau đầu.
-
Khô môi.
-
Khô miệng và họng.
-
Cảm thấy uể oải sau chuyến đi.
Khô họng do thiếu nước đôi khi bị nhầm với triệu chứng ban đầu của cảm cúm.
Uống nước đều và giữ ẩm niêm mạc giúp giảm khô mũi, khô họng khi đi đường dài
6. Lịch trình quá dày khiến cơ thể chưa kịp hồi phục
Một ngày du lịch có thể bắt đầu từ sáng sớm và kết thúc rất muộn, trong khi số bước chân và thời gian hoạt động lại cao hơn nhiều ngày bình thường.
Nếu tình trạng này kéo dài liên tục, cơ thể có thể rơi vào trạng thái mệt mỏi tạm thời.
Đặc biệt, việc vừa về nhà đã lập tức quay lại lịch làm việc căng thẳng, thức khuya hoặc tập luyện nặng có thể khiến cảm giác kiệt sức rõ hơn.
Đôi khi điều cơ thể cần sau chuyến đi không phải một loại thuốc bổ nào mà đơn giản là một hoặc hai ngày trở lại nhịp sinh hoạt ổn định.
7. Thay đổi thời tiết không trực tiếp gây cúm nhưng có thể khiến đường thở khó chịu
Từ nơi nóng sang lạnh, từ môi trường ngoài trời vào phòng điều hòa hoặc thay đổi độ ẩm liên tục có thể làm một số người xuất hiện nghẹt mũi, hắt hơi hoặc đau họng.
Tuy nhiên, cần phân biệt rõ: lạnh hoặc điều hòa không tự tạo ra virus cúm.
Nếu xuất hiện sốt, đau nhức người, ho, mệt nhiều hoặc các triệu chứng hô hấp tiến triển, cần nghĩ đến khả năng nhiễm virus thay vì chỉ cho rằng nguyên nhân là “trúng lạnh”.
Làm sao hạn chế bị ốm trong và sau chuyến du lịch?
Không có cách nào bảo đảm tuyệt đối không mắc bệnh, nhưng một số thói quen đơn giản có thể giảm nguy cơ.
Trước và trong chuyến đi, nên cố gắng ngủ đủ, uống nước đều trong ngày và tránh lịch trình quá dày liên tục. Rửa tay sau khi tiếp xúc với nhiều bề mặt công cộng, hạn chế đưa tay chưa sạch lên mắt, mũi và miệng.
Ở những nơi đông người, không gian kín hoặc khi đang có nhiều bệnh hô hấp lưu hành, có thể cân nhắc đeo khẩu trang phù hợp.
Nếu phải ngồi điều hòa nhiều giờ, nên uống nước thường xuyên. Người dễ khô mũi có thể sử dụng dung dịch nước muối phù hợp để duy trì độ ẩm niêm mạc theo hướng dẫn sử dụng.
Tiêm chủng đầy đủ các vaccine được khuyến cáo, đặc biệt vaccine cúm theo mùa ở nhóm phù hợp, cũng là một biện pháp quan trọng để giảm nguy cơ mắc bệnh hoặc bệnh nặng.
24 giờ đầu sau chuyến đi nên làm gì?
Sau một hành trình dài, không nhất thiết phải “thải độc” hay sử dụng hàng loạt sản phẩm tăng đề kháng.
Thay vào đó, hãy ưu tiên những việc cơ bản:
-
Uống đủ nước.
-
Ăn đủ bữa và bổ sung rau quả, protein.
-
Ngủ đủ vào buổi tối.
-
Vận động nhẹ nếu cơ thể còn mệt.
-
Tránh thức khuya ngay sau khi trở về.
-
Theo dõi những triệu chứng hô hấp mới xuất hiện.
Ngủ đủ và ăn uống cân bằng giúp cơ thể phục hồi tốt hơn sau chuyến đi xa
Nếu chỉ hơi mệt và khô họng, cơ thể có thể hồi phục sau khi nghỉ ngơi. Nhưng nếu triệu chứng ngày càng tăng, khả năng nhiễm bệnh cần được tính đến.
Khi nào cần đi khám?
Nên thăm khám nếu sau chuyến đi xuất hiện sốt cao hoặc kéo dài, khó thở, đau ngực, lơ mơ, mất nước, ho nặng dần hoặc tình trạng sức khỏe xấu đi rõ rệt.
Người cao tuổi, phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ, người có bệnh tim phổi mạn tính hoặc suy giảm miễn dịch cũng nên thận trọng hơn khi xuất hiện triệu chứng nhiễm trùng đường hô hấp.
Đi du lịch không làm cơ thể “mất sức đề kháng” ngay lập tức
Việc trở về từ một chuyến đi rồi xuất hiện đau họng, sổ mũi hoặc cảm cúm thường không phải do một nguyên nhân duy nhất.
Sự kết hợp giữa tiếp xúc nhiều người, thời gian ủ bệnh của virus, thiếu ngủ, không khí khô, uống ít nước và lịch trình vận động dày đặc có thể giải thích vì sao cơ thể đang khỏe trước chuyến đi nhưng lại mệt hoặc phát bệnh sau khi trở về.
Thay vì cố tìm một sản phẩm “tăng đề kháng” tức thời, việc ngủ đủ, ăn uống hợp lý, duy trì vệ sinh cá nhân và dành thời gian hồi phục sau hành trình mới là những nền tảng quan trọng giúp cơ thể thích nghi tốt hơn với mỗi chuyến đi xa.
