Nhiều người bị ho thường chỉ tập trung vào cổ họng. Họng rát thì xịt họng, ho nhiều thì tìm cách làm dịu họng. Cách này không sai, nhưng trong nhiều trường hợp, cơn ho không chỉ bắt đầu từ họng mà còn liên quan chặt đến vùng mũi. Đó là lý do vì sao chỉ chăm họng mà bỏ qua mũi thì triệu chứng có thể đỡ chậm, hoặc vừa dịu một lúc lại quay trở lại.
Thực tế, mũi và họng là hai khu vực nối liền nhau trong đường hô hấp trên. Khi mũi bị nghẹt, viêm, tăng tiết dịch hoặc khô kích ứng, phần họng phía sau rất dễ bị ảnh hưởng theo. Vì vậy, trong những trường hợp ho đi kèm sổ mũi, nghẹt mũi, chảy dịch mũi sau hoặc cảm giác vướng họng, việc kết hợp xịt mũi và xịt họng giảm ho thường hợp lý hơn là chỉ xử lý một điểm.
Mũi và họng liên quan với nhau như thế nào?
Sổ mũi kèm ho cần xử lý đồng thời cả mũi và họng để giảm kích thích hiệu quả hơn
Mũi là nơi không khí đi vào đầu tiên. Nó có vai trò lọc bụi, làm ấm và làm ẩm không khí trước khi luồng khí đi sâu hơn xuống họng và đường hô hấp dưới. Khi mũi hoạt động tốt, họng sẽ nhận được luồng khí dễ chịu hơn. Nhưng khi mũi gặp vấn đề, họng thường là nơi bị ảnh hưởng khá nhanh.
Ví dụ:
-
Mũi tiết nhiều dịch → dịch chảy xuống sau họng
-
Mũi nghẹt → phải thở bằng miệng nhiều hơn
-
Niêm mạc mũi bị kích thích → họng phía sau cũng dễ bị kích thích theo
-
Mũi khô hoặc viêm → cảm giác khô, rát, vướng ở họng rõ hơn.
Nói đơn giản, nếu mũi đang “rối”, họng thường khó yên.
Vì sao các vấn đề ở mũi dễ kéo theo ho?
Đây là điểm rất quan trọng. Nhiều người nghĩ ho chỉ là chuyện của họng hoặc phế quản, nhưng thật ra mũi là một trong những nơi rất hay góp phần tạo ra cơn ho.
1. Dịch mũi chảy xuống họng gây kích thích
Chảy dịch mũi sau là nguyên nhân khiến họng bị vướng, ngứa và dễ xuất hiện cơn ho
Khi bị sổ mũi hoặc viêm mũi, dịch không chỉ chảy ra ngoài mà còn có thể chảy xuống phía sau họng. Tình trạng này thường khiến người bệnh có cảm giác: Vướng họng, phải hắng giọng liên tục, ngứa họng, ho nhẹ, ho khan, nhất là về đêm hoặc sáng sớm... Nếu chỉ xịt họng để làm dịu tại chỗ mà phần mũi vẫn tiếp tục tiết dịch và chảy xuống họng, cơn ho rất dễ tái diễn.
2. Nghẹt mũi khiến phải thở bằng miệng
Khi mũi bị tắc, cơ thể buộc phải chuyển sang thở bằng miệng nhiều hơn, đặc biệt lúc ngủ. Không khí đi thẳng qua họng mà không được mũi làm ấm và làm ẩm đầy đủ sẽ khiến họng dễ: Khô hơn, rát hơn, nhạy cảm hơn, dễ kích thích phản xạ ho hơn.
Trường hợp này, nếu chỉ làm dịu họng mà không cải thiện sự thông thoáng của mũi, nguyên nhân gây kích ứng vẫn còn đó.
3. Viêm ở đường hô hấp trên thường không chỉ nằm ở một chỗ
Cảm lạnh, viêm mũi dị ứng, viêm mũi họng, viêm xoang nhẹ hoặc kích ứng do thời tiết thường không dừng ở riêng mũi hay riêng họng. Niêm mạc đường hô hấp trên có xu hướng cùng bị ảnh hưởng. Vì vậy, khi mũi khó chịu, họng cũng rất dễ khó chịu theo.
Đây là lý do có những người vừa: Nghẹt mũi, chảy mũi, ngứa họng, khụt khịt, ho lắt nhắt.
Với kiểu triệu chứng đi theo cụm như vậy, việc kết hợp thường hợp lý hơn là chỉ nhắm vào một điểm.
Xịt mũi có vai trò gì khi đang ho?
Xịt mũi giúp làm sạch dịch nhầy và giảm nguồn gây kích thích chảy xuống họng
Nhiều người nghe “xịt mũi” là nghĩ chỉ để thông mũi. Thực ra, vai trò của xịt mũi trong những trường hợp ho liên quan mũi họng còn rộng hơn thế.
Tùy loại sản phẩm và cách dùng, xịt mũi có thể hỗ trợ:
-
Làm sạch dịch nhầy
-
Giảm bớt bụi, dị nguyên, tác nhân kích thích bám trên niêm mạc
-
Giúp mũi thông thoáng hơn
-
Hỗ trợ giảm lượng dịch chảy xuống họng
-
Giảm khô niêm mạc mũi trong một số trường hợp.
Khi phần mũi được làm sạch và dễ chịu hơn, họng thường cũng bớt bị kích thích gián tiếp.
Xịt họng giảm ho có vai trò gì?
Trong khi đó, xịt họng giảm ho lại tập trung vào vùng đang gây khó chịu trực tiếp là họng.
Khi họng bị: Khô, rát, ngứa, vướng, kích thích liên tục... thì phản xạ ho rất dễ xuất hiện. Xịt họng giúp làm dịu niêm mạc họng, từ đó hỗ trợ giảm cảm giác khó chịu và giảm phản xạ ho ở những trường hợp ho do kích ứng vùng họng.
Nói dễ hiểu:
-
Xịt mũi xử lý phần nguyên nhân hoặc yếu tố thúc đẩy từ phía mũi
-
Xịt họng xử lý phần họng đang bị kích thích và gây ho.
Hai hướng này thường bổ sung cho nhau.
Vì sao nên kết hợp xịt mũi và xịt họng giảm ho?
1. Vì ho nhiều khi không chỉ do họng
Nếu cơn ho có liên quan đến nghẹt mũi, sổ mũi hoặc chảy dịch mũi sau, thì chỉ làm dịu họng thôi thường chưa đủ. Họng có thể đỡ rát một lúc, nhưng dịch vẫn tiếp tục chảy xuống, mũi vẫn nghẹt, họng vẫn tiếp tục bị kích thích.
Kết hợp cả hai sẽ giúp xử lý đồng thời:
-
Phần mũi đang gây kích thích
-
Phần họng đang bị kích thích.
2. Vì mũi đỡ kích thích thì họng mới dễ yên
Có những người dùng xịt họng thấy đỡ, nhưng chỉ vài tiếng sau lại phải hắng giọng, lại ho, lại vướng họng. Nguyên nhân không phải vì xịt họng không có tác dụng, mà vì mũi vẫn tiếp tục tạo ra vấn đề.
Khi mũi được hỗ trợ làm sạch và thông thoáng hơn, dịch mũi sau thường giảm bớt, từ đó họng cũng có điều kiện dễ chịu hơn.
3. Vì cách này tiếp cận toàn diện hơn với nhóm triệu chứng mũi - họng đi cùng nhau
Trong thực tế, người bị cảm lạnh, dị ứng thời tiết hoặc kích ứng đường hô hấp trên thường không chỉ có một triệu chứng đơn lẻ. Họ dễ gặp cả một cụm như:
-
Nghẹt mũi
-
Sổ mũi
-
Khô họng
-
Đau rát họng
-
Ho khan hoặc ho do vướng dịch
-
Khụt khịt, hắng giọng.
Với kiểu triệu chứng đi theo cụm như vậy, việc kết hợp thường hợp lý hơn.
Những trường hợp nào càng nên nghĩ đến việc kết hợp?
Kết hợp xịt mũi và xịt họng giúp hỗ trợ giảm ho toàn diện hơn trong các vấn đề mũi họng
Việc kết hợp xịt mũi và xịt họng giảm ho đặc biệt dễ có ích trong những trường hợp như:
1. Sổ mũi kèm ho
Đây là nhóm điển hình nhất. Khi vừa chảy mũi vừa ho, khả năng rất cao là họng đang bị ảnh hưởng bởi dịch mũi hoặc bởi cùng một tình trạng viêm, kích ứng đường hô hấp trên.
2. Nghẹt mũi, chảy dịch mũi sau
Người bệnh thường mô tả là:
-
Không hẳn chảy mũi ra ngoài nhiều
-
Nhưng lúc nào cũng thấy vướng ở cổ họng
-
Hay phải nuốt
-
Hay phải hắng giọng
-
Ho nhiều về đêm.
Đây là nhóm rất nên nghĩ đến xử lý cả mũi lẫn họng.
3. Ho tăng về đêm hoặc sáng sớm
Ban đêm, khi nằm xuống, dịch từ mũi càng dễ chảy ra sau họng hơn. Vì vậy, người có vấn đề mũi họng thường thấy ho về đêm rõ hơn. Trường hợp này nếu chỉ tập trung vào họng mà bỏ qua mũi thì hiệu quả thường không trọn vẹn.
4. Ở phòng máy lạnh nhiều, mũi họng cùng khô khó chịu
Không khí lạnh, khô hoặc môi trường điều hòa kéo dài có thể làm niêm mạc mũi và họng cùng bị khô, nhạy cảm hơn. Lúc này, hỗ trợ cả hai vùng sẽ hợp lý hơn.
5. Viêm mũi dị ứng hoặc kích ứng thời tiết
Khi thời tiết thay đổi, bụi, gió, phấn hoa hoặc các tác nhân kích thích khác có thể khiến mũi phản ứng trước, sau đó kéo theo họng ngứa và ho. Đây cũng là trường hợp nên nhìn triệu chứng theo trục mũi – họng thay vì tách riêng từng vùng.
Kết hợp như thế nào cho hợp lý?
Về nguyên tắc, nên xem đây là cách hỗ trợ theo hướng:
-
Làm sạch, làm dịu phần mũi
-
Đồng thời làm dịu phần họng.
Nhiều người thường thấy hợp lý khi:
- Xử lý phần mũi trước để giảm bớt dịch và độ kích thích
- Sau đó hỗ trợ phần họng đang khô, rát, ngứa hoặc dễ ho.
Điều quan trọng không phải là dùng càng nhiều càng tốt, mà là dùng đúng mục tiêu và đúng tình huống.
Những sai lầm hay gặp
1. Chỉ chăm họng mà quên mũi
Đây là sai lầm phổ biến nhất. Người bệnh thấy ho nên chỉ lo họng, trong khi nguyên nhân thúc đẩy lại nằm khá nhiều ở mũi.
2. Thấy đỡ họng một chút là nghĩ đã xử lý xong
Nếu nguyên nhân từ mũi còn đó, cơn ho vẫn rất dễ quay lại. Đỡ triệu chứng không đồng nghĩa với đã xử lý đủ gốc gây kích thích.
3. Ho kéo dài nhưng vẫn nghĩ chỉ là ho đơn giản
Nếu ho lặp đi lặp lại, đặc biệt kèm nghẹt mũi, chảy dịch mũi sau, khàn tiếng, vướng họng hoặc tăng về đêm, thì nên nghĩ nhiều hơn đến mối liên quan giữa mũi và họng.
Khi nào nên đi khám thay vì chỉ tự hỗ trợ?
Dù xịt mũi và xịt họng có thể hỗ trợ tốt trong nhiều trường hợp nhẹ, vẫn nên đi khám nếu có các dấu hiệu như:
-
Ho kéo dài không đỡ
-
Sốt cao
-
Khó thở
-
Khò khè
-
Đau ngực
-
Đờm đặc nhiều
-
Nghẹt mũi hoặc chảy dịch kéo dài
-
Ho dai dẳng về đêm nhiều ngày
-
Trẻ nhỏ quấy nhiều, bú kém hoặc ngủ kém rõ.
Lúc này, cần xác định rõ nguyên nhân để tránh bỏ sót các vấn đề đường hô hấp khác.
Việc kết hợp xịt họng giảm ho và xịt mũi thường hợp lý vì ho và khó chịu họng trong nhiều trường hợp không xuất phát riêng ở họng, mà liên quan chặt đến vùng mũi. Khi mũi tiết nhiều dịch, nghẹt hoặc bị kích thích, họng rất dễ bị ảnh hưởng theo, dẫn đến ngứa họng, vướng họng, hắng giọng và ho.
Vì vậy, nếu triệu chứng đi theo kiểu mũi – họng cùng khó chịu, đặc biệt là sổ mũi kèm ho, nghẹt mũi kèm vướng họng hoặc ho tăng về đêm, thì xử lý cả hai vùng thường sẽ toàn diện hơn. Nói ngắn gọn, xịt mũi giúp giảm phần nguồn gây kích thích, còn xịt họng giúp làm dịu nơi đang bị kích thích.
