Làm việc với máy tính từ 6-8 tiếng mỗi ngày đã trở thành thói quen của nhiều người, đặc biệt là nhân viên văn phòng. Tuy nhiên, việc tập trung nhìn màn hình liên tục có thể khiến mắt bị khô, nhức mỏi, nhìn mờ và đau đầu. Nếu không điều chỉnh thói quen sử dụng thiết bị, những triệu chứng này có thể lặp lại thường xuyên, ảnh hưởng đến hiệu suất làm việc và sinh hoạt. Dưới đây là những cách chăm sóc mắt khi làm việc với máy tính lâu, đơn giản nhưng hữu ích mà bạn có thể áp dụng mỗi ngày.
Vì sao làm việc với máy tính lâu khiến mắt dễ mệt mỏi?
Khi nhìn màn hình máy tính, mắt phải liên tục duy trì khả năng tập trung ở khoảng cách gần hoặc trung bình. Đồng thời, chúng ta thường chớp mắt ít hơn so với khi sinh hoạt bình thường, khiến nước mắt dễ bay hơi và bề mặt mắt không được giữ ẩm đầy đủ.
Ngoài ra, ánh sáng màn hình không phù hợp, khoảng cách quan sát quá gần, tư thế ngồi chưa đúng hoặc các tật khúc xạ chưa được điều chỉnh cũng có thể làm tăng cảm giác khó chịu ở mắt.
Tình trạng này thường được gọi là hội chứng thị giác máy tính (Computer Vision Syndrome), hay mỏi mắt kỹ thuật số. Những biểu hiện thường gặp bao gồm khô mắt, nóng rát, cảm giác cộm, nhìn mờ tạm thời, đau đầu và đôi khi kèm đau vùng cổ, vai, gáy.
Phần lớn các triệu chứng có thể cải thiện khi mắt được nghỉ ngơi và điều chỉnh điều kiện làm việc. Tuy nhiên, nếu tình trạng kéo dài hoặc thường xuyên tái phát, người bệnh cần kiểm tra để loại trừ những vấn đề về mắt khác.

Nhận biết tình trạng mỏi mắt khi làm việc với máy tính lâu để điều chỉnh thói quen phù hợp
9 cách chăm sóc mắt khi làm việc với máy tính lâu
1. Áp dụng quy tắc 20-20-20 để mắt được nghỉ ngơi
Đây là một trong những cách đơn giản nhất để hạn chế tình trạng mỏi mắt khi sử dụng máy tính. Quy tắc 20-20-20 có nghĩa là sau mỗi 20 phút nhìn màn hình, hãy dành khoảng 20 giây nhìn vào một vật ở xa ít nhất 20 feet, tương đương 6 mét.
Việc chuyển hướng nhìn ra xa giúp mắt tạm ngừng hoạt động tập trung liên tục ở khoảng cách gần, từ đó giảm cảm giác căng mỏi. Bạn có thể nhìn ra cửa sổ, quan sát cây xanh hoặc một vật ở phía xa trong văn phòng.
Có thể đặt lời nhắc trên điện thoại hoặc máy tính để duy trì thói quen này. Những khoảng nghỉ ngắn, đều đặn thường dễ thực hiện hơn so với việc để mắt làm việc liên tục trong nhiều giờ.

Áp dụng quy tắc 20-20-20 giúp mắt thư giãn khi phải nhìn màn hình máy tính liên tục
2. Chớp mắt thường xuyên để hạn chế khô mắt
Khi tập trung đọc tài liệu, làm việc với bảng tính hoặc xem video, chúng ta có xu hướng giảm tần suất chớp mắt. Điều này khiến lớp nước mắt trên bề mặt nhãn cầu dễ bị mất ổn định và gây cảm giác khô, rát.
Để cải thiện, hãy chủ động chớp mắt nhẹ nhàng và đầy đủ trong lúc làm việc. Thỉnh thoảng, bạn có thể nhắm mắt vài giây để mắt được thư giãn. Đặc biệt, nên tránh để luồng gió từ máy lạnh hoặc quạt thổi trực tiếp vào mặt vì có thể khiến nước mắt bay hơi nhanh hơn.
3. Điều chỉnh khoảng cách giữa mắt và màn hình
Khoảng cách quan sát không phù hợp có thể khiến mắt phải điều tiết nhiều hơn. Nếu màn hình đặt quá gần, người sử dụng dễ có cảm giác căng mắt, trong khi đặt quá xa lại khiến chúng ta phải nheo mắt hoặc cúi người để nhìn rõ chữ.
Khoảng cách thường được khuyến nghị khi làm việc với máy tính là khoảng 50-70 cm, tùy kích thước màn hình và khả năng nhìn của mỗi người.
Màn hình nên được đặt sao cho phần hiển thị nằm ngang hoặc thấp hơn tầm mắt một chút, giúp mắt có hướng nhìn hơi chếch xuống tự nhiên. Đồng thời, cần điều chỉnh ghế ngồi và bàn làm việc để hạn chế cúi đầu hoặc ngửa cổ kéo dài.

Điều chỉnh khoảng cách giữa mắt và màn hình máy tính khoảng 50-70 cm để hạn chế căng mỏi mắt
4. Điều chỉnh độ sáng màn hình phù hợp với môi trường
Màn hình quá sáng trong phòng tối hoặc quá tối trong môi trường nhiều ánh sáng đều có thể khiến mắt khó chịu. Bạn nên điều chỉnh độ sáng sao cho tương đối phù hợp với ánh sáng xung quanh. Đồng thời, tăng kích thước chữ nếu thường xuyên phải nheo mắt để đọc nội dung trên màn hình.
Hạn chế đặt màn hình đối diện trực tiếp cửa sổ hoặc nguồn sáng mạnh vì hiện tượng phản chiếu có thể làm giảm độ tương phản, khiến mắt phải cố gắng tập trung nhiều hơn. Nếu thường xuyên làm việc vào buổi tối, có thể chuyển sang chế độ hiển thị màu ấm để tạo cảm giác dễ chịu hơn. Tuy nhiên, chế độ này không thể thay thế việc nghỉ mắt đúng cách.
5. Không sử dụng máy tính liên tục trong nhiều giờ
Ngoài quy tắc 20-20-20, người làm việc văn phòng cũng nên dành những khoảng nghỉ dài hơn để thay đổi tư thế và vận động nhẹ nhàng.
Sau khoảng 1-2 giờ làm việc, bạn có thể đứng dậy, đi lại, uống nước hoặc thực hiện những công việc không cần nhìn màn hình.
Trong thời gian nghỉ, nên hạn chế chuyển ngay sang sử dụng điện thoại. Bởi dù đã rời khỏi máy tính, mắt vẫn phải tiếp tục tập trung nhìn gần nếu chúng ta lướt mạng xã hội hoặc xem video. Thay vào đó, hãy để mắt được thư giãn bằng cách quan sát không gian xung quanh hoặc đi lại trong phòng.
6. Duy trì độ ẩm phù hợp trong phòng làm việc
Môi trường điều hòa có độ ẩm thấp có thể góp phần khiến nước mắt bay hơi nhanh hơn, đặc biệt ở người có sẵn tình trạng khô mắt. Nếu thường xuyên cảm thấy mắt khô, cộm hoặc nóng rát khi ngồi trong phòng máy lạnh, bạn nên tránh luồng gió trực tiếp và cân nhắc điều chỉnh độ ẩm của không gian làm việc.
Trong một số trường hợp, nước mắt nhân tạo có thể giúp làm dịu tình trạng khô mắt. Tuy nhiên, cần lựa chọn sản phẩm phù hợp, nhất là khi phải sử dụng thường xuyên hoặc đang đeo kính áp tròng. Không nên tự ý dùng các loại thuốc nhỏ mắt chứa chất co mạch, corticosteroid hoặc kháng sinh chỉ để giảm cảm giác mỏi mắt.
7. Kiểm tra và điều chỉnh tật khúc xạ
Cận thị, viễn thị, loạn thị hoặc lão thị chưa được điều chỉnh phù hợp có thể khiến mắt dễ mệt mỏi hơn khi làm việc với máy tính.
Đặc biệt, có những người vẫn nhìn rõ khi sinh hoạt bình thường nhưng lại thường xuyên đau đầu, nhức mắt hoặc nhìn mờ sau vài giờ sử dụng màn hình. Nếu gặp tình trạng này, bạn nên kiểm tra thị lực và khúc xạ. Người đang sử dụng kính cũng cần bảo đảm độ kính phù hợp với khoảng cách làm việc.
Không phải ai làm việc với máy tính cũng cần một loại kính chuyên dụng. Việc lựa chọn kính nên dựa trên nhu cầu thị lực và kết quả thăm khám thực tế.
8. Không quá phụ thuộc vào kính chống ánh sáng xanh
Nhiều người cho rằng ánh sáng xanh từ màn hình là nguyên nhân chính gây mỏi mắt và có thể trực tiếp làm tổn thương võng mạc.
Tuy nhiên, hiện chưa có bằng chứng thuyết phục cho thấy lượng ánh sáng xanh phát ra từ màn hình máy tính thông thường gây tổn thương mắt. Các nghiên cứu cũng chưa chứng minh rõ ràng rằng kính lọc ánh sáng xanh giúp giảm triệu chứng mỏi mắt kỹ thuật số.
Những yếu tố như nhìn gần kéo dài, giảm chớp mắt, màn hình bị chói hoặc điều kiện làm việc chưa phù hợp thường có vai trò trực tiếp hơn đối với cảm giác mỏi mắt. Vì vậy, thay vì chỉ dựa vào kính chống ánh sáng xanh, bạn nên ưu tiên nghỉ mắt định kỳ, điều chỉnh màn hình và duy trì thói quen chớp mắt.
9. Ngủ đủ giấc và hạn chế sử dụng thiết bị trước khi ngủ
Giấc ngủ đóng vai trò quan trọng đối với sức khỏe tổng thể, bao gồm cả sự thoải mái của đôi mắt. Khi ngủ không đủ hoặc ngủ kém chất lượng, chúng ta có thể cảm thấy mắt nặng, mệt mỏi và khó tập trung vào ngày hôm sau.
Ngoài ra, sử dụng các thiết bị phát sáng vào buổi tối, đặc biệt gần giờ đi ngủ, có thể ảnh hưởng đến nhịp sinh học và khiến một số người khó đi vào giấc ngủ hơn.
Người trưởng thành nên cố gắng duy trì thời gian ngủ khoảng 7-9 giờ mỗi đêm, đồng thời hạn chế sử dụng máy tính và điện thoại trước giờ ngủ nếu nhận thấy điều này ảnh hưởng đến giấc ngủ.
Khi nào mỏi mắt do máy tính cần đi khám?
Mỏi mắt sau thời gian dài làm việc với máy tính thường có thể cải thiện bằng cách nghỉ ngơi. Tuy nhiên, nếu đã điều chỉnh thói quen mà các triệu chứng vẫn kéo dài, bạn nên thăm khám chuyên khoa mắt.
Đặc biệt, cần chú ý khi thường xuyên nhìn mờ, đau đầu, khô rát nhiều, chảy nước mắt hoặc có cảm giác cộm kéo dài. Những biểu hiện này đôi khi liên quan đến khô mắt, tật khúc xạ hoặc các bệnh lý khác.
Nếu xuất hiện đau mắt dữ dội, giảm thị lực đột ngột hoặc nhìn đôi mới xuất hiện, cần được đánh giá y tế khẩn cấp thay vì cho rằng chỉ do sử dụng máy tính quá lâu.

Thăm khám chuyên khoa mắt khi tình trạng khô mắt và nhìn mờ kéo dài dù đã nghỉ ngơi
Kết luận
Chăm sóc mắt khi làm việc với máy tính lâu không nhất thiết phải bắt đầu bằng những sản phẩm đắt tiền. Những thay đổi nhỏ như nghỉ mắt theo quy tắc 20-20-20, chớp mắt thường xuyên, điều chỉnh khoảng cách màn hình và ngủ đủ giấc có thể giúp giảm đáng kể cảm giác khó chịu trong quá trình làm việc.
Điều quan trọng là duy trì những thói quen này đều đặn thay vì chỉ thực hiện khi mắt đã nhức mỏi. Nếu các triệu chứng kéo dài, việc kiểm tra mắt sẽ giúp xác định nguyên nhân và lựa chọn biện pháp chăm sóc phù hợp.

