Mỗi khi mùa mưa đến, số người bị sốt, ho, sổ mũi hoặc rối loạn tiêu hóa thường tăng lên đáng kể. Nhiều người cho rằng nguyên nhân là do bị "nhiễm lạnh" khi dầm mưa. Thực tế, trời mưa không trực tiếp gây bệnh nhưng tạo điều kiện thuận lợi để nhiều loại virus lưu hành và lây lan mạnh hơn trong cộng đồng.
Mùa mưa làm tăng nguy cơ mắc các bệnh do virus nếu không chủ động phòng ngừa
Tại Việt Nam, mùa mưa cũng là thời điểm nhiều bệnh truyền nhiễm do virus bùng phát như sốt xuất huyết, cúm mùa, tay chân miệng và các bệnh đường hô hấp do virus hợp bào hô hấp (RSV).
Vì sao mùa mưa làm tăng nguy cơ mắc bệnh virus?
Có nhiều yếu tố khiến các bệnh truyền nhiễm gia tăng vào mùa mưa:
-
Nước đọng sau mưa tạo điều kiện cho muỗi sinh sản, làm tăng nguy cơ sốt xuất huyết.
-
Độ ẩm cao giúp một số virus tồn tại lâu hơn trên bề mặt và trong môi trường.
-
Mọi người có xu hướng ở trong không gian kín, tiếp xúc gần hơn nên virus đường hô hấp dễ lây lan.
-
Trẻ em tập trung tại trường học, nhà trẻ khiến các bệnh như tay chân miệng dễ bùng phát thành ổ dịch.
-
Thời tiết thay đổi liên tục có thể làm niêm mạc hô hấp suy yếu tạm thời, tạo điều kiện cho virus xâm nhập.
Sốt xuất huyết Dengue: Bệnh virus điển hình của mùa mưa
Sốt xuất huyết là bệnh do virus Dengue gây ra, lây truyền qua muỗi Aedes aegypti (muỗi vằn).
Mùa mưa khiến các vật dụng chứa nước như xô chậu, lốp xe cũ, máng nước, chậu cây trở thành nơi sinh sản lý tưởng của muỗi.
Loại bỏ nước đọng giúp giảm nguy cơ sốt xuất huyết trong mùa mưa
Theo Bộ Y tế, năm 2025 Việt Nam ghi nhận khoảng 190.000 ca sốt xuất huyết, tăng hơn 28% so với năm trước.
- Triệu chứng thường gặp:
-
Sốt cao đột ngột 39-40°C
-
Đau đầu dữ dội
-
Đau hốc mắt
-
Đau cơ, đau khớp
-
Phát ban
-
Buồn nôn hoặc nôn.
- Dấu hiệu cảnh báo bệnh nặng:
Người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay khi có:
-
Đau bụng nhiều
-
Nôn liên tục
-
Chảy máu chân răng, chảy máu mũi
-
Tiểu ít
-
Tay chân lạnh
-
Lừ đừ hoặc kích thích bất thường.
Đây là những dấu hiệu cho thấy bệnh có thể chuyển sang giai đoạn sốc sốt xuất huyết nguy hiểm.
Cúm mùa: Dễ nhầm với cảm lạnh thông thường
Cúm mùa là bệnh do virus cúm A hoặc B gây ra.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mỗi năm toàn cầu có khoảng 1 tỷ ca mắc cúm mùa và từ 290.000-650.000 ca tử vong liên quan đến bệnh hô hấp do cúm.
Tại Việt Nam, các đợt gia tăng cúm thường xuất hiện khi thời tiết chuyển mùa hoặc trong giai đoạn mưa kéo dài.
- Triệu chứng: Sốt. Ho. Đau họng. Sổ mũi. Đau nhức cơ thể. Mệt mỏi nhiều.
Khác với cảm lạnh thông thường, cúm thường khởi phát đột ngột và khiến người bệnh kiệt sức rõ rệt.
- Ai dễ gặp biến chứng?
-
Trẻ dưới 5 tuổi
-
Người trên 65 tuổi
-
Phụ nữ mang thai
-
Người mắc bệnh tim mạch, đái tháo đường, hen suyễn.
Biến chứng có thể bao gồm viêm phổi, suy hô hấp hoặc làm nặng thêm các bệnh nền.
Tay chân miệng: Nguy cơ cao ở trẻ nhỏ
Tay chân miệng là bệnh do các virus Enterovirus gây ra, phổ biến nhất là Coxsackievirus A16 và Enterovirus 71 (EV71).
Theo thống kê của Bộ Y tế, năm 2025 cả nước ghi nhận hơn 107.000 ca tay chân miệng, tăng gần 29% so với năm trước.
- Dấu hiệu nhận biết: Sốt. Loét miệng. Mụn nước ở lòng bàn tay, bàn chân. Trẻ bỏ ăn, quấy khóc.
Vệ sinh tay và đồ chơi giúp phòng bệnh tay chân miệng cho trẻ trong mùa mưa
- Dấu hiệu cần nhập viện:
-
Giật mình nhiều lần
-
Sốt cao liên tục
-
Run tay chân
-
Đi loạng choạng
-
Khó thở.
Đây có thể là dấu hiệu biến chứng thần kinh hoặc tim mạch, đặc biệt ở trẻ nhiễm EV71.
Virus hợp bào hô hấp (RSV)
RSV là nguyên nhân hàng đầu gây viêm tiểu phế quản và viêm phổi ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ.
Bộ Y tế đã nhiều lần cảnh báo sự gia tăng các ca bệnh RSV trong giai đoạn thời tiết chuyển mùa và mưa kéo dài.
- Triệu chứng ban đầu: Chảy nước mũi. Ho. Sốt nhẹ. Hắt hơi.
- Ở trẻ nhỏ, bệnh có thể nhanh chóng tiến triển thành:
-
Thở nhanh
-
Khò khè
-
Rút lõm lồng ngực
-
Bỏ bú
-
Tím môi.
RSV là một trong những nguyên nhân nhập viện hàng đầu ở trẻ dưới 2 tuổi trên toàn thế giới.
Viêm kết mạc do virus
Mùa mưa cũng là thời điểm dễ xuất hiện các đợt viêm kết mạc do Adenovirus.
Bệnh lây rất nhanh qua:
-
Tay nhiễm virus
-
Khăn mặt dùng chung
-
Nước tiết từ mắt.
Triệu chứng gồm:
-
Mắt đỏ
-
Chảy nước mắt
-
Cộm xốn
-
Sưng mí mắt.
Mặc dù thường tự khỏi sau 1-2 tuần nhưng bệnh có khả năng lây lan rất mạnh trong gia đình, trường học và nơi làm việc.
Làm gì để phòng bệnh virus trong mùa mưa?
Rửa tay và đeo khẩu trang giúp giảm lây lan virus hô hấp trong mùa mưa
Các chuyên gia khuyến cáo nên thực hiện đồng thời nhiều biện pháp:
- Đối với sốt xuất huyết:
-
Đậy kín dụng cụ chứa nước
-
Loại bỏ nơi muỗi sinh sản
-
Ngủ màn kể cả ban ngày
-
Mặc quần áo dài tay
- Đối với cúm và RSV:
-
Rửa tay thường xuyên
-
Đeo khẩu trang khi đến nơi đông người
-
Tiêm vaccine cúm hằng năm
-
Hạn chế tiếp xúc với người đang mắc bệnh.
- Đối với tay chân miệng:
-
Rửa tay bằng xà phòng
-
Vệ sinh đồ chơi thường xuyên
-
Không cho trẻ dùng chung vật dụng cá nhân.
- Tăng cường sức đề kháng:
-
Ngủ đủ 7-9 giờ mỗi đêm
-
Ăn đủ đạm, rau xanh và trái cây
-
Tập thể dục đều đặn
-
Uống đủ nước.
Mùa mưa không chỉ làm gia tăng cảm cúm mà còn là thời điểm nhiều bệnh do virus bùng phát mạnh như sốt xuất huyết, tay chân miệng, RSV và viêm kết mạc. Việc nhận biết sớm triệu chứng, hiểu rõ dấu hiệu nguy hiểm và chủ động phòng ngừa sẽ giúp giảm nguy cơ mắc bệnh cũng như hạn chế các biến chứng nghiêm trọng, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh nền.
