Nghẹt mũi kéo dài quanh năm khiến nhiều người nghĩ mình bị viêm xoang hoặc viêm mũi dị ứng. Tuy nhiên, một nguyên nhân khá phổ biến khác là vẹo vách ngăn mũi.
Vách ngăn là cấu trúc nằm giữa hai hốc mũi, có nhiệm vụ chia khoang mũi thành hai bên. Nếu vách ngăn lệch nhiều sang một phía, đường thở có thể bị thu hẹp và gây cảm giác nghẹt mũi kéo dài.
Tuy nhiên, không phải ai bị vẹo vách ngăn cũng nghẹt mũi, và cũng không phải nghẹt mũi quanh năm đều do vẹo vách ngăn.
Vẹo vách ngăn là gì?
Vách ngăn mũi được cấu tạo bởi sụn và xương. Lý tưởng nhất, cấu trúc này nằm gần đường giữa để luồng khí đi qua hai bên mũi tương đối cân bằng.
Trên thực tế, rất nhiều người có vách ngăn hơi lệch nhưng hoàn toàn không có triệu chứng. Chỉ khi độ lệch đủ lớn làm hẹp đường thở hoặc kết hợp với các vấn đề khác như cuốn mũi phì đại, viêm mũi dị ứng thì tình trạng nghẹt mũi mới trở nên rõ rệt.
Vẹo vách ngăn có thể xuất hiện từ khi sinh ra hoặc hình thành sau chấn thương mũi, tai nạn, va đập mạnh trong thể thao.
Vẹo vách ngăn có thể làm một bên đường thở bị hẹp và gây nghẹt mũi kéo dài
Vẹo vách ngăn có gây nghẹt mũi quanh năm không?
Có thể.
Khác với cảm lạnh thường chỉ gây nghẹt trong thời gian ngắn, vẹo vách ngăn là bất thường về cấu trúc nên tình trạng cản trở luồng khí có thể tồn tại lâu dài.
Người bị vẹo vách ngăn đáng kể có thể cảm thấy:
-
Nghẹt một bên mũi thường xuyên.
-
Một bên thở dễ hơn bên còn lại.
-
Nghẹt tăng lên khi nằm nghiêng hoặc khi ngủ.
-
Phải thở bằng miệng nhiều hơn.
-
Cảm giác mũi luôn “không thông hết” dù không bị cảm.
Tuy nhiên, cảm giác nghẹt có thể thay đổi trong ngày. Điều này liên quan đến chu kỳ mũi - hiện tượng sinh lý trong đó niêm mạc hai bên mũi thay phiên nhau sung huyết và co lại.
Ở người bình thường, chu kỳ này thường khó nhận biết. Nhưng nếu một bên mũi đã hẹp do vẹo vách ngăn, khi niêm mạc bên đó sung huyết, cảm giác nghẹt có thể rõ hơn rất nhiều.
Nghẹt mũi một bên kéo dài có thể liên quan đến vẹo vách ngăn mũi
Vì sao nằm xuống lại nghẹt mũi nặng hơn?
Nhiều người có vẹo vách ngăn thấy ban ngày vẫn thở được nhưng khi nằm xuống lại nghẹt rõ.
Khi nằm, lượng máu đến niêm mạc mũi có thể tăng, khiến cuốn mũi sung huyết và đường thở hẹp hơn. Nếu nằm nghiêng, bên mũi phía dưới thường dễ nghẹt hơn.
Ở người đã có vách ngăn lệch, hiện tượng này có thể khiến một bên mũi gần như bị “bít” hoàn toàn vào ban đêm.
Đây cũng là lý do một số người thường xuyên thở miệng khi ngủ, khô họng lúc sáng hoặc ngủ không sâu.
Vẹo vách ngăn khác viêm mũi dị ứng thế nào?
Hai tình trạng này có thể gây nghẹt mũi giống nhau nhưng nguyên nhân khác nhau.
Vẹo vách ngăn là vấn đề về cấu trúc, trong khi viêm mũi dị ứng là phản ứng viêm của niêm mạc mũi với các dị nguyên như bụi nhà, phấn hoa, lông thú hoặc nấm mốc.
Viêm mũi dị ứng thường kèm:
-
Hắt hơi từng tràng.
-
Ngứa mũi.
-
Chảy nước mũi trong.
-
Ngứa hoặc chảy nước mắt.
-
Nghẹt hai bên có thể thay đổi.
Trong khi đó, vẹo vách ngăn thường khiến một bên mũi nghẹt rõ và dai dẳng hơn.
Tuy vậy, một người hoàn toàn có thể vừa vẹo vách ngăn vừa viêm mũi dị ứng. Khi đó triệu chứng nghẹt thường nặng hơn.
Vẹo vách ngăn kết hợp viêm mũi dị ứng có thể khiến tình trạng nghẹt mũi nặng hơn
Vẹo vách ngăn có gây viêm xoang không?
Vẹo vách ngăn không đồng nghĩa với viêm xoang.
Tuy nhiên, nếu vách ngăn lệch nhiều làm thay đổi luồng khí hoặc cản trở vùng dẫn lưu của xoang, nó có thể góp phần làm tăng nguy cơ viêm xoang ở một số người.
Các dấu hiệu gợi ý viêm xoang không chỉ có nghẹt mũi mà còn có thể bao gồm:
-
Đau hoặc nặng mặt.
-
Giảm ngửi.
-
Dịch mũi đặc.
-
Chảy dịch xuống họng.
-
Ho.
-
Một số trường hợp có sốt.
Nếu chỉ nghẹt một bên mũi kéo dài mà không có những triệu chứng trên, chưa thể kết luận là viêm xoang.
Vẹo vách ngăn có tự hết không?
Không.
Vì đây là bất thường về cấu trúc xương và sụn nên thuốc không thể làm vách ngăn “thẳng trở lại”.
Tuy nhiên, thuốc vẫn có thể giúp giảm triệu chứng nếu người bệnh đồng thời có tình trạng sưng niêm mạc, viêm mũi dị ứng hoặc cuốn mũi phì đại.
Tùy nguyên nhân đi kèm, bác sĩ có thể cân nhắc:
-
Rửa hoặc xịt mũi bằng nước muối.
-
Corticoid xịt mũi khi có viêm mũi phù hợp.
-
Thuốc kháng histamine nếu có dị ứng.
-
Hạn chế tiếp xúc với các yếu tố kích thích.
Các biện pháp này giúp giảm sưng niêm mạc nhưng không chỉnh được phần vách ngăn bị lệch.
Khi nào cần phẫu thuật?
Không phải cứ phát hiện vẹo vách ngăn là phải mổ.
Nếu vẹo nhẹ và không ảnh hưởng nhiều đến hô hấp, thường không cần can thiệp.
Phẫu thuật chỉnh vách ngăn có thể được cân nhắc khi tình trạng nghẹt mũi ảnh hưởng rõ đến sinh hoạt, giấc ngủ hoặc chất lượng cuộc sống, đặc biệt khi điều trị nội khoa không cải thiện đủ.
Phẫu thuật phổ biến là septoplasty - chỉnh hình vách ngăn mũi, trong đó bác sĩ điều chỉnh hoặc loại bỏ phần sụn, xương gây cản trở để mở rộng đường thở.
Một số người có thể cần xử lý thêm cuốn mũi nếu cuốn mũi phì đại đáng kể.
Nghẹt mũi một bên kéo dài có phải lúc nào cũng do vẹo vách ngăn?
Không.
Nghẹt một bên mũi kéo dài còn có thể gặp trong:
-
Polyp mũi.
-
Cuốn mũi phì đại.
-
Viêm xoang mạn.
-
Dị vật trong mũi.
-
Một số tổn thương hoặc khối u vùng mũi xoang.
Đặc biệt, nếu nghẹt một bên mũi ngày càng tăng kèm chảy máu mũi tái diễn, đau mặt, giảm ngửi rõ hoặc dịch mũi có máu, nên đi khám tai mũi họng sớm.
Làm sao biết mình có vẹo vách ngăn?
Không thể xác định chính xác chỉ bằng cảm giác nghẹt mũi.
Bác sĩ tai mũi họng có thể kiểm tra bằng khám mũi, nội soi mũi và trong một số trường hợp cần chụp CT khi nghi ngờ bệnh lý xoang hoặc cần đánh giá cấu trúc sâu hơn.
Nội soi cũng giúp phát hiện các nguyên nhân khác như cuốn mũi phì đại, polyp hoặc viêm niêm mạc.
Khám tai mũi họng và nội soi giúp xác định nguyên nhân nghẹt mũi kéo dài
Có thể làm gì để giảm nghẹt mũi tại nhà?
Nếu triệu chứng nhẹ, một số biện pháp có thể giúp đường thở dễ chịu hơn:
-
Vệ sinh mũi bằng dung dịch nước muối phù hợp.
-
Giữ phòng ngủ đủ ẩm nếu không khí quá khô.
-
Hạn chế khói thuốc, bụi và mùi hóa chất mạnh.
-
Điều trị viêm mũi dị ứng nếu có.
-
Kê cao đầu nhẹ khi ngủ nếu thường nghẹt về đêm.
Không nên lạm dụng thuốc xịt co mạch thông mũi trong nhiều ngày liên tục vì có thể gây nghẹt mũi hồi ứng, khiến tình trạng nghẹt trở nên dai dẳng hơn.
Kết luận
Vẹo vách ngăn hoàn toàn có thể gây nghẹt mũi quanh năm, đặc biệt khi độ lệch đủ lớn làm hẹp một bên đường thở.
Tuy nhiên, vẹo vách ngăn không phải nguyên nhân duy nhất. Viêm mũi dị ứng, cuốn mũi phì đại, polyp và viêm xoang cũng có thể gây triệu chứng tương tự.
Nếu nghẹt mũi kéo dài, nhất là nghẹt rõ một bên, thường xuyên phải thở miệng hoặc ảnh hưởng đến giấc ngủ, nên khám chuyên khoa tai mũi họng để xác định chính xác nguyên nhân trước khi điều trị.
.png)
