Trẻ bị chàm thường ngứa nhiều, nhất là khi trời nóng, đổ mồ hôi hoặc da quá khô. Điều khó chịu là càng gãi, da càng tổn thương và lại càng ngứa hơn. Đây được gọi là “vòng xoắn ngứa - gãi”, một trong những lý do khiến chàm ở trẻ dễ kéo dài và tái phát.
Chàm ở trẻ là gì?
Trẻ bị chàm càng gãi càng ngứa do vòng xoắn ngứa và tổn thương hàng rào da
Chàm, đặc biệt là viêm da cơ địa, là tình trạng viêm da mạn tính thường gặp ở trẻ nhỏ. Da có thể khô, ngứa, đỏ, bong tróc hoặc xuất hiện những vùng sần ráp.
Ở trẻ nhỏ, chàm thường xuất hiện ở mặt, má, tay chân. Khi trẻ lớn hơn, tổn thương có thể tập trung nhiều ở các nếp gấp như khuỷu tay, khoeo chân, cổ tay hoặc cổ.
Chàm không phải bệnh truyền nhiễm, vì vậy trẻ không lây bệnh cho người khác khi tiếp xúc.
Vì sao trẻ bị chàm lại rất ngứa?
Một trong những vấn đề quan trọng ở trẻ bị chàm là hàng rào bảo vệ da hoạt động không tốt. Bình thường, lớp ngoài cùng của da giống như một “bức tường” giúp giữ nước bên trong và ngăn các chất kích thích từ môi trường đi vào.
Ở trẻ bị viêm da cơ địa, hàng rào này có nhiều “khe hở”. Hậu quả là:
-
Nước thoát khỏi da nhiều hơn khiến da dễ khô.
-
Bụi, hương liệu hoặc chất kích thích dễ xâm nhập hơn.
-
Da dễ viêm và nhạy cảm.
-
Vi khuẩn và các tác nhân bên ngoài dễ tác động lên vùng da tổn thương hơn.
Da càng khô và viêm thì cảm giác ngứa càng tăng.
Vì sao càng gãi lại càng ngứa?
Khi trẻ cảm thấy ngứa, phản ứng tự nhiên là gãi. Gãi có thể làm trẻ dễ chịu trong vài giây, nhưng móng tay lại tiếp tục làm tổn thương lớp bảo vệ của da. Khi đó, da càng viêm, khô và nhạy cảm hơn. Các tín hiệu gây ngứa tiếp tục được kích hoạt, khiến trẻ lại muốn gãi.
Cứ như vậy hình thành vòng lặp:
Ngứa → gãi → tổn thương da → viêm tăng → càng ngứa → tiếp tục gãi.
Nếu kéo dài, vùng da thường xuyên bị gãi có thể trở nên dày, thô, sẫm màu hoặc trầy xước. Gãi mạnh còn có thể làm da chảy máu và tăng nguy cơ nhiễm trùng.
Vì sao chàm dễ khó chịu hơn trong khí hậu nóng ẩm?
Ở nhiều nước châu Á, trẻ thường xuyên tiếp xúc với thời tiết nóng, độ ẩm cao và dễ đổ mồ hôi.
Nóng và mồ hôi là những yếu tố có thể làm chàm bùng phát ở một số trẻ. Khi mồ hôi lưu lại trên da, muối và các thành phần trong mồ hôi có thể gây châm chích, kích ứng và làm trẻ muốn gãi nhiều hơn. Độ ẩm quá cao cũng có thể khiến cơ thể khó thoát nhiệt, trẻ nóng và đổ mồ hôi nhiều hơn. Ngược lại, khi trẻ ở phòng điều hòa lâu, không khí quá khô cũng có thể khiến da mất nước và ngứa hơn.
Vì vậy, với trẻ bị chàm, mục tiêu không phải là tránh hoàn toàn điều hòa hay tránh khí hậu nóng, mà là giữ môi trường mát, dễ chịu và không quá khô hoặc quá ẩm.
Những yếu tố thường khiến trẻ bị chàm bùng phát
Mỗi trẻ có thể có yếu tố kích thích khác nhau, nhưng thường gặp gồm:
-
Thời tiết nóng, đổ nhiều mồ hôi.
-
Da quá khô.
-
Thay đổi nhiệt độ đột ngột.
-
Quần áo len hoặc vải thô ráp.
-
Sữa tắm, xà phòng hoặc sản phẩm có hương liệu.
-
Bột giặt, nước xả vải gây kích ứng.
-
Bụi, phấn hoa hoặc một số yếu tố môi trường.
-
Nhiễm trùng da.
Nóng và mồ hôi có thể làm triệu chứng chàm ở trẻ trở nên khó chịu hơn
Không phải trẻ nào bị chàm cũng do dị ứng thức ăn. Vì vậy, cha mẹ không nên tự ý bắt trẻ kiêng sữa, trứng, thịt hoặc nhiều nhóm thực phẩm khác nếu chưa có bằng chứng dị ứng rõ ràng hoặc chỉ định của bác sĩ.
Làm gì để trẻ bớt ngứa và hạn chế gãi?
1. Dưỡng ẩm đều đặn
Dưỡng ẩm đều đặn giúp phục hồi hàng rào bảo vệ da và giảm ngứa ở trẻ bị chàm
Dưỡng ẩm là bước rất quan trọng trong chăm sóc chàm.
Nên ưu tiên dạng kem đặc hoặc thuốc mỡ dưỡng ẩm không hương liệu thay vì lotion quá lỏng. Có thể thoa ít nhất 1-2 lần mỗi ngày và tăng thêm khi da khô.
2. Tắm đúng cách
Trẻ vẫn có thể tắm bình thường.
Nên:
-
Tắm bằng nước ấm vừa, không dùng nước quá nóng.
-
Thời gian khoảng 5-10 phút.
-
Không kỳ cọ mạnh.
-
Chỉ dùng sản phẩm làm sạch dịu nhẹ khi cần.
-
Tránh sữa tắm có hương liệu.
-
Sau khi tắm, thấm nhẹ nước và bôi dưỡng ẩm khi da vẫn còn hơi ẩm.
3. Hạn chế mồ hôi đọng trên da
Trong thời tiết nóng ẩm, nên cho trẻ mặc quần áo rộng, mềm và thoáng khí. Nếu trẻ chạy nhảy ra nhiều mồ hôi, nên lau hoặc tắm lại nhẹ nhàng để tránh mồ hôi lưu lại lâu trên vùng da chàm.
4. Cắt móng tay ngắn
Không thể chỉ nói với trẻ rằng “đừng gãi”, vì cảm giác ngứa đôi khi rất khó kiểm soát. Cha mẹ nên giữ móng tay trẻ ngắn và nhẵn để giảm tổn thương khi trẻ vô tình gãi, đặc biệt trong lúc ngủ.
5. Chườm mát khi ngứa nhiều
Một chiếc khăn sạch thấm nước mát, vắt ráo rồi đặt nhẹ lên vùng da ngứa trong thời gian ngắn có thể giúp trẻ dễ chịu hơn. Sau đó nên bôi dưỡng ẩm để hạn chế da khô trở lại.
Có cần dùng thuốc khi trẻ bị chàm?
Khi chàm đang viêm rõ, chỉ dưỡng ẩm đôi khi chưa đủ.
Bác sĩ có thể chỉ định thuốc bôi chống viêm, thường gặp nhất là corticosteroid bôi với loại và độ mạnh phù hợp theo tuổi, vị trí da và mức độ bệnh. Cha mẹ không nên tự mua thuốc bôi mạnh hoặc dùng kéo dài mà không có hướng dẫn, đặc biệt ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ.
Khi nào cần đưa trẻ đi khám?
Nên cho trẻ đi khám nếu:
-
Ngứa nhiều làm trẻ mất ngủ.
-
Chàm lan rộng hoặc tái phát liên tục.
-
Da chảy dịch, đóng vảy vàng hoặc có mủ.
-
Vùng da sưng, nóng, đau.
-
Trẻ sốt hoặc mệt kèm tổn thương da.
-
Chăm sóc và dưỡng ẩm đúng nhưng không cải thiện.
-
Trẻ gãi đến chảy máu thường xuyên.
Những biểu hiện trên có thể cho thấy chàm đang bùng phát mạnh hoặc có nhiễm trùng da cần điều trị.
Chàm rỉ dịch đóng vảy vàng hoặc gây ngứa nhiều là dấu hiệu trẻ cần được đi khám
Làm sao phá vỡ vòng xoắn “ngứa - gãi”?
Muốn trẻ bớt gãi, không chỉ đơn giản là ngăn bàn tay của trẻ.
Quan trọng hơn là giảm nguyên nhân gây ngứa bằng cách phục hồi hàng rào da, dưỡng ẩm đều, hạn chế nóng và mồ hôi, tránh sản phẩm gây kích ứng và điều trị tình trạng viêm khi cần. Đặc biệt trong khí hậu nóng ẩm phổ biến tại nhiều nước châu Á, cha mẹ nên chú ý giữ trẻ thoáng mát nhưng không để da quá khô vì điều hòa.
Khi da được chăm sóc tốt và tình trạng viêm được kiểm soát, cảm giác ngứa sẽ giảm dần, trẻ ít gãi hơn và vòng xoắn ngứa - gãi cũng dễ được phá vỡ.
Xem thêm: Nước tắm gội Dr.Baby dùng cho trẻ bị chàm, ngứa, nổi mẩn
